Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Có một điều khiến tôi hoang mang, và khiến cả thế giới hoang mang…
người Đức góp nhân lực
và xe lửa và xe tải và năng lượng
vào sự hủy diệt của người Do Thái cho đến ngày cuối cùng.
Nếu họ dừng sáu tháng trước khi kết thúc chiến tranh và cống hiến sức mạnh đó
vào việc củng cố bản thân, họ có thể đã tiếp tục chiến tranh lâu hơn một chút.
Nhưng việc giết người Do Thái còn quan trọng hơn
cả chiến thắng.
Trong Thế chiến thứ hai,
khi Đức Quốc xã của Adolf Hitler đứng đầu đất nước này,
Người Do Thái Châu Âu bị tước quyền, bị ép buộc vào khu ổ chuột,
bị trục xuất đến trại tập trung, và bị giết.
Thậm chí vào năm 1944, khi rõ ràng nước Đức sẽ thua trận,
Hitler và những người ủng hộ không từ bỏ cuộc chiến chống người Do Thái.
Lực lượng của hắn khẩn trương truy lùng
dân số lớn nhất còn lại của dân Do Thái ở châu Âu - người Do Thái ở Hungary.
Đây là câu chuyện về năm người Hungary sống sót.
trong năm cuối của Thế chiến thứ hai.
Tôi lớn lên ở một thị trấn tên là Polyana, trên núi Carpathian.
Đó là một thị trấn nhỏ gồm hai con phố chính.
Điều này dẫn đến việc… Có một nhà thờ ở đó…
chúng tôi có bưu điện, tòa thị chính thị trấn, nhà thờ và giáo đường Do Thái.
Mọi người đều biết nhau.
Đẹp lắm.
Tôi sống ở một thị trấn tên là Uzhhorod.
Đó là một thị trấn nhỏ,
nhưng nó có cảm giác của một thị trấn lớn, tư tưởng quốc tế.
Ngay đây là một quán ăn nhỏ, ngay quanh đây… ngay đây, và…
Mẹ… Bọn mẹ đã từng đến đây để ăn bánh kẹp cho buổi chiều.
Chúng tôi sống ở một thị trấn tên là Sárvár.
Nó ở Hungary, sát biên giới Áo.
Mỗi ngày, nông dân sẽ mang hàng hóa của họ từ các làng lân cận
trong các giỏ lớn,
và họ sẽ mang nó trên đầu hoặc trên vai.
Szaszurt là một cộng đồng rất nhỏ,
bao gồm 3,000 người.
Không điện, không tiện ích gì cả.
Nên tôi đã… sống rất đơn giản và nhàm chán. Không có gì thú vị cả.
Nhưng sau đó, Budapest, nơi tôi đến, là một cuộc sống hoàn toàn khác.
Đó là một sự điều chỉnh to lớn.
Và tôi nhìn thành phố này, "Ôi trời!"
Ý tôi là, tôi… chưa bao giờ tin những thứ như thế này có tồn tại!
Budapest là một thành phố tuyệt vời, đẳng cấp thế giới,
ngang hàng với Viên hoặc Paris hay London, như một thủ đô vĩ đại của châu Âu.
Tòa nhà Quốc hội tráng lệ này
đã chứng kiến những điều tốt nhất và tệ nhất trong lịch sừ Hungary.
Phần lớn người Do Thái ở Budapest
đã hoàn toàn đồng hóa, yêu nước sâu sắc,
và rất tự hào về di sản văn hóa Hungary của họ.
Có khoảng 800 gia đình Do Thái trong thị trấn của chúng tôi,
và tôi nghĩ có 10,000 hoặc 11,000 người không phải người Do Thái.
Tôi có bạn và hẹn hò với những người không phải Do Thái.
Bố mẹ tôi có bạn không phải là người Do Thái.
Chúng tôi cũng cảm thấy khá giống người Hungary.
Không chỉ Do Thái.
Do đó, chúng tôi theo Do Thái giáo,
nhưng cũng là người Hungary.
Ngày 2 tháng 8 năm 1934, các sĩ quan và quân nhân tuyên thệ trung thành
không phải với Đức, mà là với cá nhân Hitler.
Khi sự thống trị của Hitler đối với Đức trở nên tuyệt đối,
với người hàng xóm đáng sợ Áo,
Hitler hứa sẽ nhúng tay vào.
Năm 1938, khi tôi mười tuổi,
Tôi mua tờ báo đầu tiên
và tôi thấy các tiêu đề,
"Hitler tiến vào Áo."
Và tôi cảm nhận được rằng thời khắc lịch sử này
sẽ có tác động rất lớn đến cuộc sống của người Do Thái, gia đình tôi và tôi.
Đức xâm lược Ba Lan và Đan Mạch.
Warsaw bị đánh bom, nổ tung và bắn phá.
Ba Lan chìm trong hoang tàn.
BA LAN BỊ XÂM LƯỢC
Có những người tị nạn đến Hungary chạy trốn khỏi Ba Lan,
và hầu hết các gia đình Do Thái, tối thứ Sáu, những người này đến đền thờ
để đưa họ về nhà và bảo vệ họ.
Họ sẽ đến và kể chuyện.
Và tôi nhớ rất rõ là rất thường tình…
bạn không tin họ.
Tôi đã nghe một cuộc nói chuyện giữa bố tôi và một người đàn ông khác,
và ông ấy đang kể cho bố tôi những gì Đức Quốc xã đang làm ở Ba Lan.
Và một điều tôi không bao giờ quên là tôi đã nghe…
Ông ấy nói bọn Quốc xã đang bắt trẻ sơ sinh Do Thái của chúng tôi
và họ cầm chân chúng xé làm đôi
và họ ném chúng xuống Dniester, một con sông ở Ukraina.
Rồi sau đó, tất nhiên,
những câu chuyện ngày càng tệ hơn,
chúng tôi bắt đầu nghe về những vụ xử bắn và những ngôi mộ tập thể.
Nhưng có một sự ngây thơ…
Tôi ghét dùng từ này, nhưng tôi phải dùng từ đó…
cảm giác yêu nước mà người Hungary không làm như vậy.
Hitler đã ở Đức, nên những gì xảy ra ở Đức không phản ánh lên chúng tôi.
Ý tôi là, chúng tôi khác xa.
Có hai cuộc chiến.
Có một cuộc chiến quân sự,
và đồng hành cùng cuộc chiến đó,
đã có cuộc chiến thứ hai,
cuộc chiến của tổ chức SS chống lại người Do Thái.
Mặt tối của bản sắc dân tộc Hungary
là ngày càng trở nên rõ ràng hơn.
Cuộc đàn áp người Do Thái ngày càng rõ ràng hơn.
Người Do Thái đang mất việc, làm ăn.
Có một phong trào của Đức Quốc xã, Đảng Chữ thập nhọn,
và nó trở nên, tất nhiên,
đây là nhóm người Do Thái ghét nhất và sợ nhất.
Mọi người thắc mắc, "Sao chúng ta không làm gì đó?"
Chúng tôi không chạy, không trốn.
Mọi thứ không xảy ra ngay lập tức.
Mọi thứ diễn ra rất chậm,
nên mỗi lần có luật mới, hoặc hạn chế,
chúng tôi lại nói, "À, chỉ là một chuyện. Nó sẽ qua thôi."
Hitler đến Hungary vào ngày 19 tháng 3 năm 1944.
Lúc đó tôi 16 tuổi.
Năm 1944, ngày 19 tháng 3.
Người Đức vào cuộc, quân đội đã tiến vào, thị trấn của chúng tôi.
Hai chiếc xe máy là toàn bộ chế độ của Đức Quốc xã chiếm thị trấn chúng tôi,
vì chúng ở đó với những người sống ở đó và làm những việc bẩn thỉu.
Hầu hết trong số chúng là người chúng tôi nghĩ là bạn suốt những năm qua
nhưng chúng đã quay lưng lại với chúng tôi,
và đi với bên kia.
Và hạn chế tiếp theo là
bạn không thể bước ra đường mà không có phù hiệu vàng.
Chúng tôi nghe nói ở Đức họ đeo phù hiệu sao vàng
trước khi bị bắt đi,
và ở Ba Lan, họ đã làm thế.
Nên lúc đó chúng tôi đã lo lắng.
Tôi không đeo sao vàng
và bị bắt.
Tôi bị đưa vào trại lao động cưỡng bức
ở một nơi ở phía bắc Budapest,
nơi có một cây cầu đường sắt quan trọng.
Và công việc của chúng tôi… là sửa chữa đường ray,
đường dây, cầu, không ngừng nghỉ,
trong khi người Anh và người Mỹ đang đánh bom cả ngày lẫn đêm.
Chúng tôi rõ ràng đã lo rằng mình sẽ chết.
Nhưng chúng tôi cũng hy vọng
rằng máy bay ném bom của Mỹ và Anh sẽ bắn trúng tất cả mục tiêu
và phá hủy cây cầu này,
vì đó là cách để đánh bại Hitler.
Tôi trốn khỏi trại lao động đó,
và tôi gia nhập tổ chức ngầm của người Hungary.
Và lệnh tiếp theo là chúng tôi phải đóng gói… 25 kg.
Và lúc đầu, chúng tôi không hiểu. Bạn lấy cái gì?
Hãy nghĩ về nhà của bạn, nhà của riêng bạn.
Bạn sẽ lấy gì, 25 kg?
25 kg là gì?
25 kg là bao nhiêu?
Anh có lấy gối không? Ga giường của bạn?
Anh có lấy bát đĩa không? Bạn có lấy…
Bạn sẽ lấy thứ gì?
Khi chúng tôi dọn đồ,
tôi muốn lấy thứ gì đó gợi cho tôi nhớ về thời điểm tốt đẹp.
Tôi rất buồn và lo lắng.
Và tôi đã bắt gặp một bộ đồ tắm,
một bộ đồ tắm mà bố tôi tặng cho tôi.
Tôi không muốn làm việc này.
Trong một lần đi công tác, khoảng ba năm trước,
bố tôi về nhà.
Và ông ấy luôn mang về cho chúng tôi thứ gì đó,
em gái tôi và tôi.
Và…
dĩ nhiên chúng tôi luôn hỏi, "Bố mang gì về thế ạ?"
và ông ấy mở cái hộp ra
và trong cái hộp đó xuất hiện một bộ đồ bơi đẹp nhất.
Nó có một lớp vải sa tanh sáng bóng
và hoa văn những bông hoa nhiều màu.
Và vào buổi chiều, khi tôi nghe tiếng giày của lính bước lên cầu thang,
tôi chạy lại và đặt bộ đồ bơi này dưới váy.
Và đó là cách tôi giấu.
Chúng đã phá cửa trước. Chúng đến. Chúng cho chúng tôi vài phút.
Chúng nói là nửa tiếng, nhưng không được nửa tiếng
để thu thập tất cả các vật có giá trị lại,
và họ đuổi chúng tôi ra khỏi nhà.
Tôi không thể tưởng tượng rằng chúng đuổi mọi người khỏi nhà…
vì họ là người Do Thái.
Bạn bè của chúng tôi, cái gọi là, và hàng xóm,
họ đang đứng xếp hàng dọc đường,
và họ la hét,
"Đến lúc rồi, biến khỏi đây đi. Chúng tôi không cần người Do Thái nào ở đây.
Chúng tôi cần loại bỏ tất cả."
Tôi đứng và không thể tin vào mắt mình.
Những người tôi học cùng trường, con cái họ, chúng tôi là bạn.
Chúng tôi đã chia sẻ mọi thứ.
Sao họ lại thù địch thế? Sao bỗng dưng họ lại ghét chúng tôi?
Giống như khi bạn đọc rằng người Do Thái đã rời khỏi Ai Cập.
Chúng tôi đang mang tất cả hành lý.
Những chiếc gối và ga giường được buộc chặt vào nhau.
Bọn trẻ giúp đỡ mang vác. Và tôi rất xấu hổ.
Chúng tôi muốn tin họ sẽ đưa chúng tôi đến Đức và chúng tôi sẽ làm việc.
Chúng tôi muốn tin thế.
Và đến lúc đó, toàn bộ người Do Thái ở Châu Âu đã ở trong trại,
chúng tôi không biết.
Sự tập trung, khu ổ chuột và trục xuất
diễn ra một cách tập trung trong vòng 12 tuần,
và không nơi nào khác chương trình trục xuất bị thực hiện
với sự man rợ và tốc độ của nó ở Hungary.
Họ nói sẽ đưa chúng tôi đến khu người Do Thái,
tôi chưa bao giờ nghe từ đó.
Đó không phải là một từ tiếng Hungary, "khu người Do Thái."
Chúng tôi không biết mình ở đâu.
Vào buổi sáng, khi chúng tôi thức dậy,
tôi nhân ra rằng chúng tôi đang ở trong một cái lò gạch.
Sân nhà máy gạch.
Và vào tháng Tư, trời mưa. Trời mưa rất to.
Và bọn mẹ luôn…
Bọn mẹ phải thay ga giường. Mái nhà là ga giường.
Và bọn mẹ luôn ướt sũng.
Có hàng ngàn người ở đó, vì họ đến từ tất cả các hạt.
Và có lính gác khắp nơi, với chó,
đi lại suốt ngày, chó chăn cừu Đức to,
bị xích rất chặt.
…vì đây là tất cả các chòi, với mọi người ở khắp nơi.
- Mẹ biết lều của mình ở đâu không? - Có.
Lều của mẹ ở ngay đây, nơi có những đống gạch này.
Và rồi một ngày họ tuyên bố
rằng tất cả những ai muốn làm việc ở Tokay
ở vườn nho để làm rượu nên đến đây,
và mọi người tự nguyện… vui vẻ lên tàu,
vì đây là địa ngục.
Và làm việc trong vườn nho giống như đi lên thiên đường.
Chúng tôi được đưa đến trạm xe lửa bởi lính người Hungary.
Mẹ tôi nói với tôi,
"Mẹ cuộn kim cương trong váy của con, ở viền váy của con.
Và nếu con không có đủ thức ăn, chúng để mua bánh mì."
Khi đến ga tàu,
chúng tôi nhận ra mình không đi tàu khách.
Khoang gia súc đang đợi chúng tôi.
Bố tôi nói, "Họ hết tàu khác vì thời chiến.
Họ không có tàu khác. Họ phải dùng những gì họ có."
Bất cứ ai không đi và không đi nhanh đều bị đánh.
Khi họ đóng cửa, tôi nghe tiếng động bên ngoài
như chốt cửa nhốt chúng tôi bên trong.
Nó không còn bình thường nữa.
Tôi không chấp nhận việc họ hết các tàu khác.
Ở Budapest, thời gian này bắt đầu tệ hơn.
Tôi thật sự phải có giấy tờ của dân ngoại.
Tôi không tồn tại như người Do Thái.
Tôi sẽ bị bắn. Tôi sẽ bị giết.
Bạn là một con vật bị săn đuổi, 24 giờ, mỗi ngày,
và bạn không biết liệu có ai bạn gặp
thật sự cùng phe với bạn không.
Nếu không phải vì Wallenberg,
cả tôi và hàng chục nghìn người khác đều không sống sót.
Raoul Wallenberg đến khi cả Hungary,
ngoại trừ Budapest, đã không còn người Do Thái.
Ông ấy đã đến Budapest vào thời điểm mà ở vùng nông thôn,
người Do Thái đã được đưa vào khoang gia súc
và chuyển đi từ Hungary.
Và ông quyết định gia nhập đại sứ quán Thụy Điển ở đó
với mục đích duy nhất là cố cứu mạng người Do Thái.
Bằng cách cấp hộ chiếu cái gọi là hộ chiếu Thụy Điều,
ông tuyên bố rằng người có tài liệu này
vào cuối cuộc chiến đã lên kế hoạch đến Thụy Điển.
Đây là giả tưởng thuần túy, nhưng trong hỗn loạn của chiến tranh,
mảnh giấy thần kỳ, vô giá trị này đã có tác dụng.
Vài người trong chúng tôi đóng vai trò là nhà phân phối
hoặc người giao hộ chiếu này
cho những người đang đợi ở nhà bảo vệ.
Wallenberg cho thuê các căn hộ lớn,
đặt một biển hiệu Thụy Điển cho thấy tất cả cư dân
dưới sự bảo hộ của chính phủ Thụy Điển.
Tôi ở lại St Stephen Park, số 25.
Hầu hết các căn nhà này là nhà chung cư cao cấp,
và một căn hộ ba phòng ngủ,
có thể có bốn, năm, sáu người sống ở đó trước cuộc khủng hoảng này,
bỗng dưng trở thành căn nhà tồi tàn
với 60, 70 người bị kẹt trong một căn hộ ba phòng ngủ.
Rất không thoải mái.
Rất không thoái mái, cháu yêu,
nhưng quan trọng hơn, nó cực kỳ nguy hiểm.
Từ "nhà được bảo vệ" rõ ràng là một cách hiểu sai,
bởi vì nhiều người sống trong nơi gọi là "nhà được bảo vệ" này
đã bị vây kín, bị đưa đến bờ sông Danube và bị giết.
Giờ, để vào được những nhà được bảo vệ… là không khó.
Binh lính không quan tâm.
Họ ở phía trước. "Vào trong đi."
Tuy nhiên, để thoát ra…
đó là điều rất khó khăn.
Nếu lính Đức hay lính Quốc xã Hungary nghi ngờ,
họ yêu cầu chúng tôi cởi quần xuống,
vì chúng tôi là những người duy nhất bị cắt bao quy đầu.
Một ngày nọ, tôi đeo trên người, hộ chiếu giả,
thứ tôi đang giao cho những người này để họ ra khỏi tòa nhà,
và tôi tính toán sai.
Tôi đã đi qua đường cống thoát nước. Tôi biết khi nào nên ra ngoài.
Và tôi đã phạm sai lầm.
Thay vì bước ra giữa tòa nhà,
tôi bước ra trước tòa nhà,
nơi hai người lính đang canh gác tòa nhà.
Tôi bắt đầu chạy nhanh hết mức có thể
băng qua đường chạy về phía trước.
Họ đã trục xuất một nhóm người Do Thái.
Không biết họ đưa mọi người đi đâu,
tôi nhảy vào nhóm người Do Thái nghĩ,
"Khi tôi gặp nhiều rắc rối, tôi sẽ thoát ra một lần nữa.
Chỉ một lần nữa thôi."
Năm ngày sau, chúng tôi ở Buchenwald.
Chúng tôi ở trên tàu khoảng năm ngày.
Ngồi trên một đống hành lý chúng tôi mang theo.
Khoang gia súc mà tôi đã ngồi, có khoảng 120 người.
Ngồi chất ních như cá mòi, và nó rất nóng.
Họ có một thùng, bạn biết đấy, để đi vệ sinh.
Rồi bỗng nhiên thùng đầy, và mùi không thể chịu nổi.
Họ không bao giờ mở cửa để đi vệ sinh.
Họ không bao giờ cho chúng tôi nước hay thức ăn.
Trẻ con la hét chúng muốn về nhà.
"Họ đang đưa chúng tôi đi đâu thế?"
Không ai trả lời.
Đó là bóng tối hoàn toàn.
Ánh sáng lọt qua vết nứt của khoang gia súc.
Bố tôi tìm thấy vết nứt trên khoang gia súc.
Ông ấy nhìn ra ngoài và nói to,
"Tôi không nghĩ chúng ta sẽ đến vườn nho,
vì ta vừa đi qua biên giới và chúng ta đang đến Ba Lan."
Khi ông ấy nói Ba Lan, tôi nhớ người đàn ông kể chuyện về bọn trẻ,
điều họ đang cho bọn trẻ.
Tôi đang ôm em trai tôi. Nó mới hai tuổi rưỡi,
Ôm chặt lấy nó.
Và tôi nói với nó, tôi tự nhủ,
"Tôi sẽ không bao giờ để nó đi. Họ sẽ không bao giờ lấy nó khỏi tôi."
Khi họ mở cửa…
và đột nhiên ánh sáng chiếu vào bạn.
Vì bạn đã nhắm mắt trong bốn, năm ngày,
hoặc đã quen với bóng tối này,
bạn gần như bị mù.
Chúng tôi rất vui vì sắp được hít thở không khí.
Chúng tôi định xuống tàu, đi vệ sinh như người thường,
uống nước và có lẽ ăn một chút.
Và mọi người sẽ hỏi, "Chúng ta đang ở đâu? Tên là gì nhỉ?"
Đó là một cái tên rất lạ.
Auschwitz.
Ở đây, chúng tôi phải dừng lại.
Ở đó có… Rất nhiều lựa chọn đã xảy ra.
- Mọi người đứng thành một hàng… - Hàng nghìn người,
đứng gần nhau,
bối rối và ồn ào.
Và rồi… Đừng cử động, đừng…
Kiểu quân lính đứng thẳng, anh hiểu không?
Và ở giữa, tổ chức SS sẽ đến đây,
để kiểm tra tất cả chúng tôi.
Dắt lũ chó và đe dọa.
- Hồ sơ cá nhân, hoặc người đứng cạnh… - Năm.
Nằm hàng liên tục.
Rất dễ đếm. Năm.
Khi tôi nhảy khỏi khoang gia súc,
tôi biết ngay rằng bất cứ điều gì họ hứa,
bất kể họ nói gì, đều là dối trá.
Và bạn thấy rất nhiều người trong quần áo sọc và cạo đầu.
Bị bao vây bởi lính Đức Quốc xã và lũ chó dữ.
Và họ la hét.
"Nhanh lên! Để lại hành lý. Bỏ tất cả."
Đột nhiên, có một cuộc chia tách,
và mẹ tôi và…
mẹ tôi và…
và em trai và em gái tôi…
Bà ấy bế em trai tôi trên tay, một tay,
và em gái bốn tuổi rưỡi của tôi trên tay. Tôi đã nắm chặt tay con bé.
Đây là cách chúng tôi đi về phía…
Họ đẩy chúng tôi tới đích đó.
Khi tàu đến,
mọi người đã được sắp xếp.
Đó là một quá trình rất cơ bản, rất đơn giản.
Người dân phải đứng thành hàng dài.
Ở đầu hàng là một vài nhân viên y tế nói,
"Người này quá già, trên 50 tuổi."
"Người này sang bên phải, người này sang bên trái."
Mẹ tôi được chọn ở trạm xe lửa,
đi sang bên trái trong khi em gái tôi và tôi đi bên phải.
Mẹ tôi được
đưa thẳng từ ga tàu hỏa đến phòng ga.
Đến lúc em tôi và tôi được đưa vào trại,
mẹ tôi không còn sống nữa.
Chúng tôi được đưa đến phòng thay đồ.
Chúng tôi được bảo sẽ đi tắm sau đó…
sau chuyến đi kinh khủng này,
và chúng tôi sẽ gột rửa bản thân,
sau đó chúng tôi sẽ được phân công làm việc.
Chúng ra lệnh cho chúng tôi cầm giày bằng một tay và tay kia là quần áo.
Và tôi nhớ những viên kim cương.
Tôi nắm lấy chiếc váy xanh của mình, và trong đám đông,
tôi nhanh chóng lấy chúng ra và cầm trong tay,
và tôi không mặc quần áo.
Tôi nhớ tôi đã cởi đồ với những người còn lại,
và tôi đã đang mặc đồ bơi, đứng trong bộ đồ bơi.
Tôi đã có linh cảm.
Tôi có cảm giác rằng nếu tôi cởi bộ đồ bơi này ra,
nếu tôi để bộ đồ tắm này lại,
tất cả những kỷ niệm tuyệt vời trong bộ đồ bơi này…
Tôi vẫn nhớ tôi đi quanh bể bơi thế nào,
và cách các chàng trai huýt sáo với tôi, bạn bè tôi rất ghen tị.
Bây giờ tôi sẽ cởi nó ra và để nó ở đây.
Mọi thứ có ý nghĩa trong cuộc sống với tôi, tôi sẽ bỏ lại phía sau.
Chúng cứ nói
nếu có ai còn thứ gì giá trị, thì bỏ lại.
Chúng có một khu cho việc đó.
Tôi đã giữ kim cương cho cuộc sống thân thương, vì đó là để mua bánh mì.
Nên tôi cho vào miệng.
Và khi tôi bước lên lần nữa,
tôi thấy mọi người đang mở miệng và chúng nhìn vào trong,
nhưng tôi đang ở trong… Tôi đang trên con đường không có đường lui.
Tôi không thể từ bỏ. Tôi sẽ bị bắn.
Sao tôi không để chúng lại đó?
Tôi ngậm chúng trong miệng
và không biết phải làm gì, nên tôi nuốt chúng.
Chúng tôi bước vào phòng tắm,
phòng thay đồ bị khóa lại
và một lính biệt kích bước vào lấy hết đồ đạc của chúng tôi ngay lập tức.
Chúng đã cho chúng tôi tắm, một chút xíu, và sau đó chúng…
Có một cánh ở phía bên kia
dẫn ra bên ngoài đên cái sân nhỏ bên kia tòa nhà.
Ở cửa, chúng có cả đống quần áo,
Chúng ra lệnh cho mọi người chọn một bộ quần áo.
Chúng tôi đợi đến khoảng nửa đêm,
sau đó chúng cho phép chúng tôi bước vào một doanh trại bằng gỗ.
Một ngàn người trong một doanh trại.
Nếu một người quay lại, mọi người phải quay lại,
vì chúng tôi đứng rất gần nhau.
Tôi thường thức dậy vì lạnh,
và tôi…
từng có những giấc mơ trở về
rằng tôi đang ở nhà,
rằng tôi rất lạnh,
nhưng bố tôi sẽ đến và an ủi tôi, nên…
Và sau đó, bạn thức dậy.
Vì một cái còi.
Bên ngoài tối om.
Và đây là địa ngục của một kẻ điên.
Chúng tôi thấy một nhóm gồm khoảng 20 người đi qua trại,
khi họ đang diễu hành, tôi đang theo dõi.
Có lẽ tôi quen một người.
Và đột nhiên, tôi nhận ra bố tôi.
Và ý nghĩ đầu tiên của tôi là trốn đi.
Thật đau đớn khi nhìn thấy ông ấy
với cái đầu trọc lóc và bộ đồng phục như một tù nhân.
Người đàn ông đã giúp đỡ mọi người,
người tốt bụng nhất.
Tôi không thể tưởng tượng ông ấy sẽ thấy thế nào nếu nhìn thấy chúng tôi
với cái đầu cạo trọc và cái giẻ rách này?
Nên tôi chỉ muốn trốn để ông ấy không nhìn thấy tôi.
Và ngay lúc đó, mắt chúng tôi khóa lại.
Tôi có thể thấy những giọt nước mắt lăn dài trên má ông ấy.
Đó là lần cuối tôi thấy bố tôi.
Tôi thấy xe tải đến,
và những tiếng la hét trong xe,
và tôi thấy hai đứa trẻ rơi ra khỏi xe.
Chiếc xe tải dừng lại.
Và xe tải…
Một người đàn ông SS từ phía trước bước ra,
và hắn ta nhấc bọn trẻ như thế này.
Hắn ta đập cậu bé vào xe tải
và máu chảy xuống, và ném cậu bé vào xe, nên…
Đó là khi tôi dừng nói chuyện với Chúa.
Họ bảo chúng tôi sẽ có số.
Số tù nhân.
Tất nhiên, chúng tôi dự kiến sẽ có số tù nhân
trên quần áo hoặc ở đâu đó.
Và họ sắp xếp những cái bàn này.
Ở mỗi bàn, có vài tên lính gác
với những cuốn sách lớn mở ra trước mặt chúng.
Chúng tôi cho rằng chúng sẽ ghi tên chúng tôi vào đó
và con số chúng sẽ cho chúng tôi.
Rồi chúng tôi nhận ra chúng đang đặt con số này
lên da thịt chúng tôi.
Trên tay chúng tôi.
Chúng bắt năm người và nhỏ thuốc vào mắt chúng tối
Chúng tôi không biết vì sao. Chúng không nói. Chúng tôi bị nhốt.
Chúng nhốt chúng tôi trong ngục
và chúng tôi đứng trong nước đến tận mắt cá chân, chật cứng,
và dường như là mãi mãi.
Có vẻ như đó là vô tận. Chúng không bao giờ mở cửa.
Chúng không bao giờ cho chúng tôi ăn hay uống.
Nên chúng tôi đã uống nước dưới chân.
Chúng tôi đi vệ sinh vào nước dưới chân.
Rồi chúng mở cửa và đưa chúng tôi ra.
Chúng đưa chúng tôi vào sân
và kiểm tra mắt chúng tôi.
Và một vài người không thể nhìn thấy nữa vài ngày sau đó.
Chúng đưa chúng tôi về doanh trại,
sau đó chúng tôi phát hiện ra chúng đang làm gì.
Chúng đang cố thay đổi màu mắt của chúng tôi.
Với những ai muốn thí nghiệm trên người,
đây là nơi làm việc hữu ích.
Nhiều thí nghiệm đã được thực hiện ở Auschwitz để tìm cách triệt sản phụ nữ,
cụ thể là phụ nữ Do Thái, để giảm thiểu chủng tộc
mà không gặp quá nhiều rắc rối.
Những phụ nữ này sau đó được đưa trở lại trại.
Đôi khi họ được chuyển đi ngay lập tức,
vì họ được gọi là "người mang bí mật."
Chúng đã thực hiện các xét nghiệm, sau đó gửi về Birkenau và kiểm tra chúng.
Một ngày nọ, một người quen của tù nhân đến gặp tôi và hỏi thăm tôi.
nếu tôi có thể cố gắng gây ảnh hưởng…
nếu có thể làm bất cứ điều gì, không phải gửi họ đến phòng hơi ngạt.
Cách duy nhất để làm điều đó là bắt họ trải qua nhiều xét nghiệm hơn.
Để cứu họ, chúng tôi phải tiếp tục kiểm tra họ vô hại.
Đây là những gì chúng tôi dự định làm, và bằng cách nào đó nó đã thành công.
Và đó là lý do tôi được tha bổng…
ở Auschiwitz.
Sống sót sau bốn năm rưỡi đầu tiên chiến tranh,
người Do Thái gốc Hungary bị giết ở chương cuối
của cuộc chiến Hitler chống lại người Do Thái khi lãnh đạo thế giới
đã hoàn toàn nhận thức được tất cả các chi tiết của Auschiwitz.
Khi chúng tôi đến Auschwitz,
đó là khi đang giữa Giải pháp Cuối cùng,
khi hăn đã đang tuyệt vọng.
Hắn đã thua cuộc. Hitler đã thua cuộc chiến.
Nhưng hắn sẽ không thua cuộc chiến chống người Do Thái.
Sự tàn bạo, sự tàn nhẫn,
sự bất hợp lý của Đức quốc xã và Hungary,
giết những người Do Thái còn lại khi chiến tranh kết thúc,
khi họ có thể đạt được điểm số
bằng cách cư xử văn minh hơn những người này,
thực sự không tồn tại, vì lòng căm thù của họ thật mù quáng.
Đức quốc xã chuyển hướng tàu hỏa và các phương tiện vận chuyển khác
có ích cho người Đức
vì mục đích trục xuất người Do Thái,
để hoàn thành chương trình Giải pháp Cuối cùng.
Khi tôi còn ở Auschwitz,
các chuyến vận chuyển đến hai, ba chuyến một ngày.
Với hàng ngàn người.
Trong vòng chưa đầy sáu tuần,
hơn 438,000 người Do Thái
đã bị trục xuất đến Auschwitz
Các phong hơi ngạt, lò hỏa táng, không thể đối phó.
Tổ chức SS phải đào hố đặc biệt
để đốt xác,
dùng mỡ của người Do Thái làm nhiên liệu.
Tôi đã thấy cách họ ném người vào những hố lửa này.
Và tôi tự nhủ, "Có gì đó không ổn với tôi. Tâm trí tôi đang đi."
Tôi không thể nhìn thấy điều này.
Những ngôi mộ tập thể
rộng khoảng tám nhân muời hoặc mười nhân mười mét.
Gỗ được chất thành đống dưới đáy và bốc cháy.
Rồi các thi thể bị ném vào lửa. Chính là thế.
Nếu chất béo cháy, thì ngôi mộ đã hoạt động.
Rồi ngày càng có nhiều thi thể bị ném vào đó.
Đơn giản như vậy.
Phong cảnh rộng lớn mà anh đang thấy ở đây.
Sao người ta, người bình thường, có thể trở lại…
sau khi làm việc ở đây?
Hoặc lên kế hoạch này, được chứ?
Phải có người lên kế hoạch.
Phải có ai đó là một kỹ sư.
Ai đó phải thực sự đưa ra một bản kế hoạch hiệu quả như thế này.
Nhưng suốt thời gian tôi ở trong trại, qua thí nghiệm,
mỗi lần tôi được chọn, tôi đều nuốt viên kim cương.
Mỗi lần nuốt, chúng lại phải tìm lại.
Chúng tôi được phép đến nhà xí một lần một ngày,
và tôi không bao giờ ngồi trên hố vì tôi phải đi tìm kim cương.
Khi người phụ nữ đi qua cửa và thấy tôi ở góc…
Tôi đã có kim cương trong tay rồi. Thường thì tôi đợi đến khi…
Trên đường về, tôi sẽ rửa sạch chúng, như trong bùn,
hoặc nếu không có bùn,
trong món súp chúng tôi sẽ ăn sau đó, nhưng tôi không có thời gian và phải nuốt.
Chúa ơi, đây là nhà xí.
Chúa ơi!
Ở nơi này, tôi đã ở cùng em gái,
cùng Edith bên cạnh.
Và thế là Edith thì thầm với tôi và nói,
"Gần ngày Sabat. Hôm nay là thứ Sáu. Gần ngày Shabat."
Cách chúng ta ăn mừng Sabat trong nhà,
với thức ăn và ca hát, và với cầu nguyện
và anh biết đấy, thắp nến.
Và tôi nói với con bé, "Sao ta không ăn mừng trong nhà xí?"
Chúng tôi chạy về cuối và bắt đầu làm lễ Sabat,
và bắt đầu hát.
Và khi chúng tôi hát giai điệu,
những đứa trẻ khác đến và bắt đầu hát cùng chúng tôi.
Ai đó đến từ Hà Lan. Ai đó đến từ Đức.
Ai đó đến từ Hungary, Tiệp Khắc. Tất cả hòa vào nhau.
Bỗng nhiên, những bài hát tiếng Hebrew, những lời cầu nguyện, ngày Sabat,
liên kết chúng tôi ở nhà xí của Auschiwitz.
Con người không thể chịu đựng được nỗi đau này,
điều kiện, sự đói khát và chấy rận.
Chấy rận to như móng tay của tôi,
dính vào cơ thể chúng tôi,
và chúng tôi bị đau do trầy xước và nhiễm trùng.
Và vì thế, khi có điện,
họ chạy đến hàng rào dây thép gai để tự sát.
Rồi chúng trừng phạt chúng tôi. Với tất cả những người chạy vào đường dây,
chúng bắt 100 tù nhân,
và chúng giết họ trước mặt mọi người làm gương.
Chúng thậm chí không để chúng tôi chết khi muốn.
Và rồi tôi nghĩ ra gì đó.
Chúng cướp đi của bố mẹ tôi.
Chúng lấy danh tính của tôi. Chúng cướp đi những người em của tôi.
Họ lấy đi tài sản của tôi.
Còn điều gì đó khác chúng muốn từ tôi nữa.
Và rồi tôi nghĩ đến tâm hồn mình.
Tôi nói, "Chúng sẽ không lấy đi linh hồn của tôi."
Và tôi quyết định ngay lập tức,
"Tôi sẽ đứng dậy từ chỗ bùn này và tôi sẽ chiến đấu,
vì tôi sẽ không thành tro bụi."
Khi chúng tôi đến Auschwitz,
hàng ngàn và hàng ngàn người đã bị hỏa táng mỗi ngày.
Đức quốc xã dùng tù nhân Do Thái,
một Sonderkommando đặc biệt,
để lấy xác ra khỏi phòng hơi ngạt
và đưa thi thể vào nhà hỏa táng.
Theo như tôi biết, chỉ có bốn người chúng tôi
làm việc ở Sonderkommando còn sống đến hôm nay.
Và chúng tôi là nhân chứng duy nhất
chứng kiến toàn bộ từ A đến Z.
Cách Giải pháp Cuối cùng đã được thực hiện.
Tôi là người Do Thái, từ Hy Lạp.
Và tôi sống ở Hy Lạp cho đến khi chúng đưa tôi đến trại tập trung.
Tuần đầu tiên của tháng Tư năm 1944,
tôi đến Auschwitz.
Chúng chọn một số người Hy Lạp để làm việc trong lò hỏa táng.
Giờ là ngày đầu của tôi ở đó.
Tôi không biết có chuyện gì.
Tôi thấy 2,500 người, tất cả đều khỏa thân,
đi vào buồng lớn, mà cuối cùng…
Họ chỉ có 500 người. Họ đưa vào 2,500 người.
Nên không ai có thể làm gì ngoài việc đứng cạnh con cái họ.
Và 15 phút sau, bạn biết đấy, sau khi họ đóng các phòng lại
và tổ chức SS đã phóng khí gas từ bốn lỗ này,
họ sẽ mở ra.
Tôi đã thấy gì? Tôi thấy những người tôi thấy 15 phút trước.
Tôi thấy tất cả đều chết, đứng thẳng, với lũ trẻ đen và xanh.
Và tôi nghĩ thầm "Chuyện gì đang xảy ra vậy?"
Có một người Ba Lan từng ở đó,
tôi nói, "Chúa ở đâu?"
Ông nói, "Chúa là nơi anh có sức mạnh."
Có bốn lò hỏa táng, và chúng đã làm việc 24 giờ.
Có rất nhiều cảnh quay từ Berlin
đến và xem người Do Thái hấp hối thế nào.
Bạn biết đấy, có một cái lỗ, kín đáo,
và chúng nhìn vào đó xem người Do Thái đang chết dần chết mòn.
Mất hai đến bốn phút. Tùy thuộc vào vị trí của bạn.
Rất nhiều người nghĩ rằng chúng tôi, làm việc ở Sonderkommando,
chúng tôi có tội, vì chúng tôi làm công việc như vậy.
Nhưng tự chúng tôi không thể thoát ra được.
Nếu bạn không làm điều chúng yêu cầu, chúng sẽ giết bạn ngay.
Có lần tôi có hai người bạn. Những người bạn rất thân của tôi.
Họ đến. Tên của họ là người Venezuela.
Tôi đã nói ngay với họ.
rằng họ sẽ chết,
Và họ đòi ăn, bất cứ thứ gì tôi có, tôi cho họ ăn.
và tôi nói với họ chính xác nơi để giữ mình,
nơi có các khe hở, để họ có thể chết nhanh,
và sau khi xong, tôi đưa họ ra và rửa sạch.
và tôi cho vào lò để đốt.
Chúng tôi có thể nghe tiếng pháo đang ngày càng đến gần.
Và Budapest là chiến trường
giữa quân Đức và quân đội Liên Xô.
Mặc dù chúng tôi biết sẽ mất vài tuần
trước khi quân đội Liên Xô có hy vọng giải phóng người Do Thái còn lại,
chúng tôi biết rằng rất nhiều khó khăn vẫn còn ở phía trước.
Ở Auschwitz, sau Giáng sinh,
chúng tôi nghe nói ngày càng nhiều vụ đánh bom đến gần.
Đức quốc xã không muốn ai được tự do,
nên chúng đã đưa người dân ra khỏi trại.
Cuộc diễu hành vào mùa đông.
Những người không thể theo kịp đơn giản là bị bắn bên lề đường.
Nếu ai đó cố chạy trốn,
hoặc làm bất cứ điều gì không được phép, sẽ bị bắn ngay tại chỗ.
Có ba người bạn của chúng tôi cùng nhau đến thời điểm đó.
Nhưng chúng tôi thề rằng chúng tôi sẽ hy sinh mạng sống cho nhau.
Chúng tôi chưa từng làm nhau thất vọng.
Các con. Chúng tôi đã có một giấc mơ như thế này.
Một trong ba người bị thương ở đầu gối và bị hoại tử,
và một người lính thấy anh ấy đi khập khiễng.
Nên anh ta đến và muốn bắn anh ấy.
Chúng tôi bước trước mặt anh ấy. Anh ta lấy ra một khẩu Luger và nói,
"Tôi sẽ cho anh ba giây. Đếm đến ba.
Hoặc là giao anh ta ra, hoặc cả ba người đều chết."
Bạn có thể tưởng tượng, dù còn trẻ, quyết định mà chúng ta phải đưa ra?
Ở đây, chúng tôi đã hứa sẽ chết vì nhau,
nhưng không thể giữ lời hứa đó.
Chúng tôi đã để anh ấy chết.
Chúng tôi đến… Tầm mười ngày hành quân, chúng tôi đã đến Dachau.
Ôi Chúa ơi.
Sau 53 năm…
nó như thể là ngày hôm qua.
Anh có thể thấy chúng trên đường, chỉ cần đặt xuống,
và không chú ý. Anh bước qua xác.
Không đâu. Không có ý nghĩa gì cả.
- Ngay đây? - Vâng.
Tôi chưa từng biết tên ai cả.
Chưa bao giờ muốn biết ai cả.
Tôi không bao giờ muốn biết, chỉ trong trường hợp một ngày nào đó
có người biết những người này
mà tôi đã tháo giày khi anh ta chết.
Nếu bạn có thể hình dung rằng mỗi sáng, công việc của tôi đã được một thời gian…
Tôi phải đi từ doanh trại đến doanh trại
vầ lấy những thi thể để đưa họ đến nhà hỏa táng.
Chúng tôi có một chiếc xe đẩy.
Tôi nhớ những người Sonderkommandos làm việc trong nhà hỏa táng
hỏa táng bước ra và họ mở cổng.
Họ lấy từ đây và đi vào, nhưng chúng tôi không được phép vượt qua.
Chúng chưa từng nói về nhà hỏa táng, nhưng chúng tôi biết.
Nếu bước vào đây, chúng tôi không thể thoát được.
Anh chưa từng thoát khỏi khu vực này.
Bởi vì, ý tôi là, nếu chúng thả anh ấy ra và anh ấy trốn thoát,
chúng có nhân chứng, lời khai. Nên chúng không cho họ ra ngoài.
Nhìn xem.
Sự vô nhân đạo của con người chống lại con người…
là không thể tin được.
Đây là…
thứ quái dị nhất mà con người nghĩ ra.
Đốt cháy con người chỉ để loại bỏ họ nhanh hơn.
Không thể tin được.
Chỉ là quá xúc động. Khó quá.
Giờ, tại sao tôi sống sót?
Sao Chúa lại cứu tôi?
Ai đó bắt đầu hét lên, "Người Mỹ!"
Và chúng tôi không biết họ nói gì. Và họ đang hướng lên trời.
Máy bay bay ra từ phía sau dãy núi, từ hư không,
và chúng chỉ đánh bom đoàn xe.
Chúng không động vào chúng tôi. Không ai trong chúng tôi bị thương.
Đó là khi tôi phát hiện ra lần đầu tiên nước Mỹ tham gia chiến tranh.
Đó là ngày 29 tháng 4 khi tôi được lệnh đến Dachau.
Thật ra, đêm ngày 28.
Và chúng tôi được lệnh cất cánh nhanh nhất có thể để đến Dachau,
không biết chúng tôi đối mặt với điều gì.
Chúng tôi nghĩ đó là một trại quân đội,
một trại quân đội Đức mà chúng tôi sẽ đến,
và vì thấy chúng tôi sẽ bắt giữ nó và những người bên trong.
Chúng tôi đã ở gần
nơi chúng tôi phát hiện là trại tập trung.
Đột nhiên, chúng tôi nghe thấy tiếng súng máy nổ.
Ý nghĩa đầu tiên là chúng tôi sẽ bị giết.
Rồi chúng tôi thấy lính Mỹ leo trèo, bò và bắn.
Rồi chúng tôi thấy lính Đức từ hướng đó.
Và khi họ gặp nhau ở giữa, người Đức đã bỏ cuộc.
Nhưng hãy hình dung 32,000 người ra khỏi doanh trại.
Bên ngoài trại…
trên đường ray xe lửa là…
40 khoang tàu, tôi tin là đã đếm.
Hoàn toàn đầy xác chết.
Và không hề biết chúng tôi đang đối mặt với điều gì,
điều này…
không thực.
Hầu hết đều mặc đồ ngủ bằng vải nỉ. Đó là tất cả những gì họ có.
Sọc xanh, sọc trắng.
- Đồ ngủ bằng vải nỉ. - Người rất yếu.
Yếu có lẽ không phải là thuật ngữ đúng.
Nhưng họ trông hốc hác.
Một số trông rất già, nhưng không phải.
Họ như xác sống, chúng tôi gọi họ như vậy. Bộ xương.
Vài người ra trước,
rồi ngày càng nhiều người đi qua và họ tiếp tục đi về phía chúng tôi,
vì gần như họ nhận ra…
Tôi đoán là có. Họ nhận ra chúng tôi khác biệt.
Rằng chúng tôi là những người đến giúp họ.
Người Mỹ đã cầm súng chống lại người Đức,
nhưng không giết họ. Họ để chúng tôi giúp.
Và bắt cả tá lính Đức mà chúng tôi bắt được,
xé toạc chúng ra từng mảnh một.
Chúng tôi bắt được một đại tá người Đức.
Và tôi đã quay lại và nói với hắn
rằng chúng tôi sẽ đưa hắn về cho cảnh sát để nói chuyện với anh.
Và hắn đấm vào mặt tôi.
Rồi tôi giết hắn.
Không lâu sau khi chiến tranh kết thúc.
Nhưng vào những ngày cuối,
chúng tôi dự định ngăn Đức có cơ hội
đứng lên và làm điều này với bất kỳ ai.
Tôi đã thấy nhiều cảnh tượng kinh khủng
trong hai năm… ở Ý, Pháp và Đức,
nhưng điều tồi tệ nhất tôi từng thấy trong đời
là những người sống sót sau diệt chủng Holocaust.
Đây là thứ gì đó…
Đến ngày nay, tôi không thể quên.
Tôi không còn trẻ nữa.
Tôi đã rất già.
Tôi 16 tuổi, nhưng tôi rất già.
Trở về tự do là rất khó khăn.
Chúng tôi không biết làm sao để hòa nhập với thế giới bên ngoài,
điều mà chúng tôi không muốn.
Và chúng tôi không biết…
chúng tôi sẽ tìm ai và không tìm ai.
Họ không biết phải làm gì với chúng tôi. Họ đưa chúng tôi vào trại DP,
đó là trại của người bị di tản.
Và nơi gần nơi tôi ở nhất là ở Áo.
Tất cả những người sống sót không còn nơi để ở đều ở trong trại đó.
Vậy là lại một trại khác, nhưng tự do.
Sau khi quân đội Xô Viết giải phóng Budapest,
và tôi lại trở thành người tự do một lần nữa,
Tôi không biết trong nhiều tháng
dù mẹ tôi hay các thành viên khác rong gia đình tôi có trở lại.
Tôi đã hy vọng việc quay lại Auschwitz sẽ giúp tôi kết thúc.
Tôi đã rất sốc khi biết rằng
nó đã mở ra những câu hỏi mới và những nghi ngờ mới.
Tôi đã cố gắng tìm hiểu về gia đình tôi.
Bà ấy muốn tìm thông tin về gia đình và bản thân.
Tên bà, làm ơn?
Renee. R-e-n-e-e.
Đây là lần đầu tiên tôi quyết định…
tìm kiếm vài ghi chép về gia đình mình.
Và em gái tôi là Klara.
Cô tìm thấy gì à?
Vâng, tôi đã tìm thấy một thứ. Ta có thể xem cùng nhau.
Hãy đặt những tấm thiệp xuống như thế này.
Klara. Em gái tôi.
Tôi tìm thấy hồ sơ của em tôi, bố tôi, và của chính tôi,
và khi tôi hỏi về mẹ tôi…
nhà lưu trữ, nhà sử học, nói với tôi
những người bị bắt từ trạm xe lửa
và bị giết ngay lập tức.
không có ghi chép nào.
Mang cái này lên tầng lưu trữ và rung chuông, được chứ?
Cảm ơn.
Đây là xét nghiệm máu hoặc y khoa gì đó.
Đối tượng Klara Weinfeld.
Tôi phát hiện ra rằng em gái tôi đã bị xét nghiệm,
rằng họ đang thử máu cho con bé.
Và tất cả ở đây có nghĩa gì?
Anh ấy nói, "Tôi không biết nữa."
Anh ấy nói, "Chưa ai hỏi tôi cả.
Nhưng có bác sĩ Münch, người đứng đầu phòng khám,
vẫn còn sống."
Rồi tôi phát hiện rằng mọi người sẽ phỏng vấn người đàn ông này,
tôi có thể có cơ hội hỏi anh ta những biểu tượng đó là gì.
Em gái tôi, Klara đã chết ở Auschwitz…
và gần đây tôi có được những giấy tờ này từ Auschwitz.
- Tôi muốn anh giải thích giấy tờ này. - Tôi sẽ cố gắng.
Cho tôi biết đây là gì vậy?
Không, không quan trọng, không.
Những thí nghiệm này là gì?
Không có gì. Mọi thứ đều tốt.
- Tại sao con bé chết? - "Viện lâm sàng."
Đó là viện của tôi.
Cô bé đã chết.
Cô bé đến khi nào? Cô bé ở lại bao lâu?
Sáu tháng.
- Sáu tháng rồi. - Sáu tháng?
Và rồi cô bé chết.
Đó là khoảng thời gian bình thường. Cô có hiểu không?
Anh cũng ở Auschiwitz à? Vậy thì, anh nên biết.
Tôi đã cố tỏ ra văn minh,
nhưng anh ta rất lảng tránh,
và tôi rất tức giận.
Tôi cứ nghĩ hàng ngàn người chết trong phòng khám của anh ta.
Tôi sẽ quay lại Crematorium V,
vì tôi chắc chắn mẹ tôi đã được đưa tới đó.
Tôi sẽ thắp vài ngọn nến.
Và tôi biết tôi sẽ không quay lại đây nữa.
Và giờ…
chỉ gần đây thôi,
Tôi nhận được một lá thư mới từ trại Bergen-Belsen,
rằng họ không có Edith Lok. Họ đã xem qua sổ sách của họ.
Nhưng họ tìm thấy một Edith Schwarz.
Và tôi nhớ có một lần,
Em gái tôi Edith quyết định,
Edith quyết định sẽ dùng tên mẹ tôi, nhưng tôi đã quên.
Và suốt những năm qua, tôi đã tìm Edith Lok.
- Có thể tìm tôi bằng tiếng Hungary không? - Hungary?
Hãy tìm nó đi. Được rồi.
- Không xếp theo thứ tự. - Ừ?
SCHWARZ EDITH
Quay trở lại Bergen-Belsen,
tôi muốn chồng tôi cầu nguyện với con cái và với tôi,
vì chúng tôi chôn Edith một cách tượng trưng.
Đây là nghĩa trang nơi tất cả mọi người được chôn cất
sau khi giải phóng đến các khối quân sự.
Chúng tôi đã thấy tên của em gái cô.
Cô ấy chết ở đây.
Chúng tôi nghĩ vào mùng hai tháng Sáu, năm 1945.
Vậy, tất cả những người đã chết khi đó đều được chôn cất ở đây, liền kề nhau.
Hôm nay sẽ là ngày đặc biệt nhất đời tôi.
Cuối cùng, cuộc tìm kiếm kết thúc.
Giờ chúng tôi đã biết chuyện xảy ra và khi nào nó xảy ra.
Tôi mang đến đây quyển sách cầu nguyện của mẹ tôi.
và ở đây chúng tôi sẽ nói thay cho bạn
những lời cầu nguyện truyền thống
và thắp sáng ngọn nến này trong trí nhớ của bạn.
Và hãy nhớ rằng bạn…
mãi mãi…
miễn là tôi còn sống.
Nhưng ngoài kia có rất nhiều người như tôi
vẫn đang tìm kiếm.
Vì với chúng tôi…
giải phóng không phải là ngày cuối cùng.
Tôi được thông báo là đã được chọn
để nhận học bổng
đến Đại học Washington, ở một thị trấn tên là "Seattle".
vì không ai nói với tôi nó phải được phát âm là "Seattle."
Tôi có một vé trên tàu SS Marine Falcon.
Tôi đến giường B-20, đặt ba lô xuống, và họ gọi đến ăn.
Tôi không biết đồ ăn là gì. Nó không thuộc vốn từ vựng của tôi.
Thế là tôi vào xếp hàng.
Chúng tôi có những khay kim loại khổng lồ, đó là một giai đoạn
khi mối quan ngại tâm lý của tôi vẫn còn với cơn đói.
Những người tuyệt vời phục vụ những thứ tuyệt vời trên khay kim loại.
Và ở cuối hàng,
có một giỏ cam khổng lồ.
Một giỏ chuối khổng lồ.
Mẹ tôi dạy tôi phải đúng đắn, và tôi không biết thế nào là đúng.
Có một thủy thủ khổng lồ khác,
và tôi hỏi anh ta, "Tôi có thể ăn chuối không?
Hay tôi lấy một quả cam?"
Và anh ta nói, "Anh có thể ăn hết chuối và cam anh muốn,"
và tôi biết tôi đang ở thiên đường.
Tôi yêu thị trấn của tôi, tôi thấy nó đẹp như tranh vẽ và hạnh phúc.
Tôi định đến đó lần đầu tiên kể từ khi tôi rời đi vào năm 1944.
Nhìn biển hiệu đi, Robin. Nó viết "Polyana" bằng tiếng Nga.
Thấy chưa?
Con sông đang chảy bên phải.
Chúng tôi từng đi tắm ở đây…
Tôi hy vọng tôi có thể tìm được vài người tôi biết
trước thảm sát Holocaust…
và có lẽ tôi có thể nói chuyện với họ.
- Nấm trong lọ. Thấy chưa? - Phải.
Có lẽ họ có thể cho tôi biết những chuyện xảy ra khi chúng tôi đi vắng.
Người phụ nữ duy nhất này, Mariska, bà ấy nhớ ông bà tôi,
bố tôi, mẹ tôi và tôi.
Tôi ngạc nhiên nhất là bà ấy vẫn nhớ tôi.
Tôi thực sự sợ rằng mọi người sẽ ghét tôi,
họ sẽ buộc tội tôi quay trở lại để lấy thứ gì đó từ họ.
Tôi được hỏi một cách rất tử tế,
"Tôi có định lấy lại tài sản của mình và trở về sống ở đó không?"
Và tôi đã nói không.
Tôi chỉ muốn các con tôi biết tôi đến từ đâu,
tôi muốn thấy thị trấn của tôi nơi tôi lớn lên lần nữa trước khi chết.
Quay về quê hương của tôi
với gia đình tôi, với con tôi,
cho con bé thấy thị trấn xinh đẹp này, nơi…
Mọi nơi chúng tôi đến, từ "Do Thái" không tồn tại.
Tòa nhà này là trung tâm cộng đồng Do Thái.
Tôi muốn đến đền thờ Do Thái, một giáo đường Do Thái rất đẹp.
Hãy nhìn cách họ để cái này…
Ôi chúa ơi.
Những gì họ đã làm với thành phố này, bạn không tưởng tượng nôi.
Không thể tin được.
Chúng tôi đến đền thờ,
và tôi gặp người đàn ông Do Thái này.
Ông ấy cũng ở Auschwitz.
Xin chào, anh có nói tiếng Hungary không?
Chào buổi sáng. Anh đến từ đây à?
Tôi sinh ra ở đây vào năm 1928.
Tôi đến từ nhà Weinfeld.
Weinfeld?
Bố tôi có một cửa hàng trên đường Cobblers,
và tất nhiên, mẹ tôi đã tham gia ngôi đền này.
Tôi có Bar Mitzvah ở đây khi tôi 13 tuổi vào năm 1941.
Và tại sao anh lại ở đây?
Vì tôi trở về từ Auschiwitz
vào ngày 6 tháng 6 năm 1945,
và vài ngày sau, biên giới đóng cửa.
Rồi anh ấy đưa chúng tôi qua đền thờ và giải thích rằng
đây không còn là đền thờ người Do Thái nữa.
Ngày xưa, có những Ngôi sao David ở đây.
Họ đã làm gì với chúng?
Họ vào phòng hòa nhạc.
Họ đã gỡ bỏ mọi thứ.
Thật đau đớn khi thấy
thánh địa này đã biến thành một nơi giải trí.
Phần khó nhất là về nhà tôi.
Ôi Chúa ơi!
Đó là cổng ban đầu.
- Lối vào. - Lối vào, phải.
Nó bị bỏ quên.
Ngôi nhà xinh đẹp mà cha tôi luôn chăm sóc.
Và mọi thứ đều được cắt tỉa cẩn thận.
- Chắc là bị khóa. - Không!
Không đâu.
- Không mở được. - Ta đi được không?
Nó không mở được.
Ngay lúc đó, tôi đã ước mình không nhìn thấy nó.
Một trong những hàng xóm
là một đứa trẻ ở thời điểm khi chúng bắt chúng tôi vẫn ở đó.
Ơn Chúa là cô vẫn còn sống.
Tôi nói với cô, tôi vẫn có thể nhớ mọi thứ như trước đây.
Giờ anh có một người vợ Nga
rất tình cảm.
Nhà của cô…
Để chiếm nhà của ai đó, sao có thể như thế?
Sẽ có rất nhiều điều để nói, nhưng cô biết họ nói gì mà…
Tai vách mạch rừng.
Cô ấy sợ nói cho tôi biết chuyện gì đã xảy ra sau khi chúng tôi đi.
Nói tôi nghe, sau khi chúng tôi bị bắt, anh có nói về nó không?
Chúng tôi rất tiếc cho Klara. Chúng tôi nghe cô ấy đã chết trên đường.
Không. Con bé chết ở đó.
Thật tội nghiệp.
Tôi chỉ thấy nó trong phim.
Họ thực sự đốt người như thế à?
Không may, nó tệ hơn nhiều so với những gì họ thể hiện trên phim.
Lúc đó, tôi cảm thấy rất may mắn,
rằng tôi sẽ có cơ hội quay về Mỹ, về nhà.
Tôi đã cứu tất cả các viên kim cương, qua toàn bộ… mọi thứ.
và khi rảnh rỗi, tôi không nói về vụ thảm sát Holocaust,
nhưng tôi đã lấy kim cương và gắn vào mặt dây chuyền hình giọt nước,
vì mỗi lần cứu chúng, tôi phải khóc rất nhiều.
Nên tôi cảm thấy hình giọt mắt phù hợp với điều đó.
Tôi nói với các con tôi những viên kim cương này nên truyền lại
qua các thế hệ,
cho cô con gái đầu lòng trong gia đình, mãi mãi.
…nó có vị thế nào.
bạn có thể thấy các hình dạng và các vết cắt khác nhau.
Và chúng là thứ duy nhất mà tôi…
tôi đang giữ thứ mẹ tôi từng giữ.
Tôi không biết bạn nghĩ gì về…
Cuộc sống của tôi hôm nay là điều tôi không thể tin được.
Được bầu bởi các cử tri của tôi ở California gồm khoảng 600,000 người,
chín lần,
tất cả như là một giấc mơ.
Và tất cả đều đặt
vào tôi một tinh thần trách nhiệm phi thường…
Là người duy nhất sống sót sau cuộc tảm sát Holocaust
từng được bầu vào Quốc hội Hoa Kỳ,
Tôi biết tôi nói cho tất cả đồng nghiệp,
Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ,
trong việc bày tỏ sự phẫn nộ của chúng ta về các cuộc tấn công khủng bố gần đây…
Trọng tâm của cuộc đời tôi, rõ ràng là quyền con người,
bởi tôi tin rằng đây là con đường
của một thế giới văn minh hơn.
Vợ tôi, Annette và tôi đã biết nhau cả đời.
Chúng tôi lớn lên là trẻ con ở Budapest.
Và chúng tôi đã kết hôn được 47 năm.
Chúng tôi có hai cô con gái
người sớm đến với chúng tôi và nói
rằng… chúng có một món quà đặc biệt dành cho bố mẹ.
Vì gia đình chúng tôi đã bị xóa sổ, chúng sẽ cho chúng tôi một gia đình lớn.
Và chúng tôi may mắn có được 17 đứa cháu tuyệt vời,
đó thực sự là trọng tâm cuộc đời chúng tôi.
Tôi muốn được biết đến như một nhà giáo dục về Holocaust.
Nên tôi đến Bảo tàng Khoan dung,
nơi tôi là người sáng lập chương trình tiếp cận cộng đồng.
Và tôi nói chuyện với các nhóm đến Bảo tàng.
… a đời.
Khi những việc này xảy ra,
bạn gần như tin rằng mình đã làm sai.
Sao chúng lại làm thế với tôi?
Tôi cảm thấy trách nhiệm của tôi
là làm cho thế giới biết về những gì đã xảy ra trong thời gian đó.
Tôi luôn cảm thấy ngôn ngữ của tôi không phù hợp.
Và nếu tôi muốn kể câu chuyện về trải nghiệm của mình,
tôi phải nói qua một phương tiện.
Và tôi đã tìm thấy nghệ thuật.
Vì nghệ thuật là siêu việt.
Nó vượt lên trên lời nói.
Tôi muốn bề mặt được xếp thành nhiều lớp.
Nó sẽ trông như một bức tường đổ nát,
như nó được dán giấy bằng báo ngày hôm qua.
Vì người ta muốn quên đi quá khứ.
Mọi người muốn quên đi vụ thảm sát Holocaust.
Điều khiến tôi tiếp tục là…
gia đình tôi…
chồng tôi và tôi tạo ra.
Các cháu của tôi.
Ba đứa con tuyệt vời.
Hai trong số chúng là thỏ.
Và con gái xinh đẹp của tôi.
Con bé dạy tôi mỗi ngày điều quan trọng trong cuộc sống.
Và chồng tôi, bốn thế hệ người Israel.
Và một người đàn ông hào hiệp.
Ông ấy đã giúp tôi xây dựng một cuộc sống.
Bức tranh này là Arbeit Macht Frei.
Khi bạn đọc cổng chào này,
nên nói là, Arbeit macht frei…
Nghệ thuật của tôi nay là về cuộc thảm sát Holocaust.
vì tôi không có lễ tưởng niệm cho người của tôi.
Tôi… không biết họ ở đâu.
Sao nhiều người trong gia đình tôi chết, nhiều người chết thế.
Gia đình Basch gần như bị xóa sổ.
Chúng tôi đã tái sinh.
Nên khi chúng tôi gặp nhau, chúng tôi là một nhóm lớn.
Và niềm vui bên gia đình tôi.
nhìn xung quanh và nói rằng tôi rất gần với cái chết,
tôi đang ngồi ở bàn và có 11, 12 người trong chúng ta.
vui mừng trong cuộc sống.
Niềm vui sống là tuyệt vời.
Một hôm, vào một ngày Chủ nhật, có người gõ cửa nhà tôi.
và bước vào…
Và tôi đi ra cửa.
và họ có một thứ được gói trong một tờ báo dưới tay.
Anh ta nói, "Anh Paul Park?" Tôi nói, "Ừ."
Anh ta nói, "Chúng tôi đã tìm anh nhiều năm rồi.
Mọi người đều đang tìm kiếm.
Chúng tôi muốn tìm anh." Tôi nói, "Vì sao?"
Anh ta nói, "Có một người được giải thoát bởi các anh ở Dachau còn nhớ anh.
Và anh ta đã chết vài năm trước.
Và ông ấy đã làm đàn trong trại.
Ông làm nó bằng đinh bê tông,
hàn lại và gắn lại với nhau khi ở trong trại.
Và anh ấy muốn anh… Anh ấy muốn anh có nó.
Chúng tôi đang tìm cách đưa nó cho anh. Đây rồi."
Anh ta tặng tôi tấm bảng tuyệt đẹp này.
Giải phóng giống như một món quà từ thế giới.
Và đó là lần đầu tiên tôi thừa nhận lại Chúa,
rằng Ngài ở bên và giúp tôi đi đến được đây.
Tôi không nghĩ là Chúa tạo ra cuộc thảm sát Holocaust.
Tôi nghĩ rằng Chúa đã cho ta một tâm trí, một trái tim và một ý chí tự do.
Và tùy thuộc vào con người…
anh ta sẽ làm gì với cuộc sống của mình.
Và tôi đổ lỗi cho con người, không phải Chúa.
Tôi không thể giải thích một cách lý trí…
giải thích theo cảm tính, giải thích theo trí tuệ Holocaust.
Tôi không tìm thấy…
một nơi cho…
quyền hạn cao hơn
trong cơn ác mộng này.
Chúng ta là loại người gì vậy?
Sách dạy chúng ta điều gì?
Sự khác biệt giữa tôi…
và đứa trẻ khác là gì?
Giáo lý Kinh Thánh là gì?
Cái này là về cái gì?
Hitler vẫn là kẻ chống Do Thái bệnh hoạn đến cùng.
Một trong những di chúc cuối cùng của hắn,
hay lời cảnh báo cho những người theo hắn,
là để họ tiếp tục cuộc chiến chống lại người Do Thái.
Trong ngày xử tử ngày 29 tháng 4 năm 1945 cua hắn,
hắn ta nói, "Trên hết,
tôi gia nhập chính phủ và nhân dân.
để duy trì luật đua xe đến giới hạn,
và chống lại không thương tiếc
những kẻ đầu độc của tất cả các quốc gia,
Do Thái quốc tế."
Thảm sát Holocaust phải được coi là một chương
trong lịch sử dài của con người đối với con người.
Không thể làm ngơ
sự phân biệt đối xử
gây ra cho nhiều người
vì chủng tộc, màu da, hay tín ngưỡng.
Người không thể phớt lờ chế độ nô lệ.
Không thể bỏ qua việc đốt phù thủy.
Không thể phớt lờ việc giết hại các Kitô hữu trong thời La Mã.
Thảm sát Holocaust có lẽ là đỉnh cao
của những điều kinh dị có thể xảy ra
khi con người mất đi sự chính trực,
niềm tin vào sự linh thiêng của cuộc sống con người.
Biên dịch: Viet Nguyen