Dit is 'n ware geschiedenis.
Alhoewel als geheel vereenvoudigd,
is toch elk detail van de ontsnapping waarheidsgetrouw.
Naar binnen.
Snel.
Deze kant op.
Prima. Welk bed neem jij?
Nee, dat neem ik.
Hoe ver weg staan de bomen, Danny?
Een meter of 60. – Zeker wel bijna 100.
Een heel eind graven.
Cavendish moet 't karteren. Was X er maar.
Denk je dat X is ontkomen?
Dan had hij 't ons laten weten.
Gestapo, denk je? – Ja, of hij is dood.
Commandant Ramsey?
Ik ben Hauptfeldwebel Strachwitz. Wilt u met mij meegaan?
Ik zorg wel voor uw spullen.
Goedemorgen, groepskapitein.
Kapitein Posen, adjudant van Von Luger. Omdat u als oudste officier
de verbinding bent tussen de gevangenen en de kolonel,
wenst de kolonel u enige opheldering te geven
over "politiek".
Ik ben kolonel von Luger. Gaat u zitten.
De afgelopen jaren heeft Duitsland heel veel tijd, energie
en mannen voor gevluchte krijgsgevangenen nodig gehad.
Prettig dat u van nut hebt kunnen zijn.
Wij nemen 't niet lichtvaardig op. Uit dit kamp wordt niet ontsnapt.
Alle officieren zweren dat zij trachten te ontvluchten.
Of anders de vijand te noodzaken veel bewakingstroepen te gebruiken.
Ze zweren de vijand steeds bezig te houden.
Ja, dat weet ik.
Dat is uw mannen tot nog toe heel goed gelukt.
Ashley-Pitt bijvoorbeeld.
In de Noordzee opgepikt, gevlucht, gepakt, gevlucht, gepakt.
Archibald Ives: 11 ontsnappingspogingen.
Hij probeerde nog uit de wagen te springen.
Dickes, William.
Heeft aan 11 tunnels gegraven.
Willinski vier keer ontsnapt, MacDonald negen, Hendley de Amerikaan, vijf.
Haynes vier. Sedgwick zeven. Een eindeloze lijst.
Een heeft er zelfs 17 pogingen gedaan. Dat is volslagen waanzin.
Inderdaad. – Dat moet uit zijn.
Verwacht u dat officieren hun eed breken?
Nee.
En dat is de reden waarom we u allen hier gebracht hebben.
Dit is 'n nieuw kamp,
bedoeld om u en uw mannen vast te houden.
De nieuwe snufjes voor beveiliging zijn hier toegepast.
Ik ben geen gewone gevangenbewaarder,
maar ’n stafofficier, speciaal door de Luftwaffe geselecteerd.
We hebben alle rotte eieren in één mandje gedaan.
We zijn van plan dat mandje goed te bewaken.
Heel verstandig.
U houdt de gebruikelijke faciliteiten.
Sport, bibliotheek, recreatiezaal.
Om te kunnen tuinieren krijgt u gereedschap.
Alleen om mee te tuinieren.
Gebruik daar uw energie voor.
Geef die hopeloze ontsnapping op.
Met enige intelligente samenwerking,
zitten we hier de oorlog uit,
en wel zo gerieflijk mogelijk.
Wat moet je bij die truck? – Gereedschap stelen.
De bunker in. – Het was maar 'n grapje.
Amerikaan?
Ja, en jij bent Duits. – Natuurlijk.
Waarom vecht je voor Engeland, de vijand?
Waar heb je 't over?
In 1812 hebben ze het Capitool verbrand.
Dat is allemaal propaganda. – Dat heb ik zelf gelezen.
Ga weg, anders krijg je bunker.
Geen gereedschap.
Hoi Virgil. Heb je de bunker gezien?
Wat 'n knots van 'n ding. – Ze verwachten heel wat blijkbaar.
Die twee uit 't oude kamp zie ik nergens.
Zouden ze die ergens vasthouden? – Misschien.
Hoe heten ze ook weer? Jackson en…
Dexter. – Precies.
Ik ga even kijken wie er nog meer zijn.
Wat zijn dat voor lui?
Russen. Ze hakken hier hout.
Blijven die hier? – Nee, ze gaan weg.
Willie, sigaretten.
Ik heb 'n idee. Kunnen jullie ze even afleiden?
Wat moet 't zijn? – De gekke gevangenen.
Zangkoor. – Nee, knokken.
Dat is prima. – Geef hem die jas.
Wat moet je met mijn jas? – Hij is van mij.
Duw me niet.
Hij is van mij.
Hou hier mee op.
Het was 'n vriendschappelijk knokpartijtje.
Geen amok meer.
Naar de barakken.
Jij ook.
Terug de barakken in.
Er is nog 'n Amerikaan hier. Hendley. Hij zat bij de RAF.
Heb je al iets bedacht?
Zie je hoe die torens staan?
In 't midden zit 'n blinde hoek.
Als je daar staat, zien ze je niet.
Vooral niet als 't donker is.
Je bent gek. – Laten we 't proberen.
De volgende stap is riskanter.
Wil je daarheen? – Niet als zij kijken.
Ik ga wel 'n eindje om.
Ken je Russisch? – Een zinnetje maar.
Zeg dan.
Wat betekent dat? – Ik hou van je.
Wat heb je nou aan zo'n waanzin?
Weet ik veel. Ik wilde 't ook niet zeggen.
Een vriend?
En wie staat voor u in, luitenant Valinsky?
Eruit, Sedgwick.
Stoppen.
Naam?
O ja, Archibald Ives.
Schots. Die foto lijkt niet zo best.
Ik zou jou in zo'n situatie willen zien.
Ik zal geen speciale maatregelen nemen.
Dit is de eerste dag
en 't is er nogal wat rommelig aan toe gegaan. Aan beide kanten.
Kom terug.
Niet schieten.
Achter die draad wacht de dood.
Welke draad? – De waarschuwingsdraad.
Daar mag je niet overheen. Dat weet je.
Hoe krijg ik dan m'n bal terug?
Eerst toestemming vragen.
Hou op met die onzin en stap over die draad.
Blijf hier.
Uit de weg.
Wat moest je bij die draad?
Ik wilde m'n bal terughalen.
Wat moest je bij die draad? – Ik zei al tegen Max…
Ik wilde proberen me naar buiten te knippen.
Spreek je Duits?
Een draadschaar.
Ik heb tot m'n genoegen veel Engelsen leren kennen.
We kunnen goed met elkaar overweg.
Je bent de eerste Amerikaanse officier die ik ken. Hilts?
Kapitein Hilts.
17 vluchtpogingen. – 18.
"Tunnelman." Ingenieur. – Piloot.
Zeker wat ze in Amerika 'n stuntvlieger noemen?
Ze hebben je naar beneden geschoten.
De rest van de oorlog zitten we aan de grond.
Wat u betreft wel, kolonel.
Heb jij andere plannen? – Berlijn zien, ook vanuit de lucht.
Voor 't eind van de oorlog.
Hebben alle Amerikanen zulke slechte manieren?
Ongeveer 99 procent.
Dan kun je bij ons nog wat manieren leren.
10 dagen eenzame opsluiting, Hilts.
Kapitein Hilts. – 20 dagen.
Prima.
Bent u er nog als ik eruit kom?
Bunker.
Naam? – Ives.
Officier-vlieger Ives.
Bunker, 20 dagen.
Bunker, Ives. – Met genoegen.
Speelde je honkbal thuis?
Nee, ik was student.
Hoeveel keer ben je ontsnapt? – Vier boven en zeven onder de grond.
Een tunnelman? – Reken maar.
Hoe groot ben je?
1 meter 62. Waarom?
Zo maar.
Wat studeerde je, lichamelijke opvoeding?
Chemie. Ik deed ook aan rennen.
Wielrennen?
Motorrennen op de vlakke baan. Daar verdiende ik 'n grijpstuiver mee.
Ik heb ook aan rennen gedaan in Schotland.
Wielrennen?
Nee, paardenrennen.
Jockey.
Ben je er nog, Hilts?
Ja.
Zijn er geen jockeys in de States?
Natuurlijk wel.
Dat was me nog eens 'n tijd. Musselburgh of Hamilton op 'n zaterdagavond.
Dan moest je ze van je afslaan.
De meisjes.
Die heb je bij jullie toch ook?
Ben je er nog?
Weet je wat voor grond we hier hebben?
Hoeveel graaf je in acht uur hier doorheen?
Die rommel hier, daar vlieg je doorheen.
Het graven is niets, maar het stutten…
En waar laat je 't allemaal. Daar gaat 't om.
Maak je daar geen zorgen over.
Waar wil je die rommel laten?
Hoe heet 'n mol in Schotland? – Een mol.
Wat denk je ervan, marine? – Heel interessante eerste 20 minuten.
We hebben ons wel aangesteld.
De sergeant zegt dat dit maar 't begin is.
Eric.
Gewoon doen. Ze kennen hem misschien niet.
Ik geef 't door. – Ik zeg 't tegen de ouwe.
Hij is er.
De gevangene Bartlett wordt aan u overgedragen, kolonel.
Ik raad u aan deze man voortdurend streng te laten bewaken.
Maak 'n notitie van die "raad".
We veronderstellen dat hij de leider van de ontsnappingspogingen is.
U hebt Bartlett drie maanden vastgehouden
en de Gestapo veronderstelt, meer niet?
Als we 'm nog eens krijgen, is hij nog niet jarig.
Officier-vliegers vallen onder de Luftwaffe, niet de SS,
of de Gestapo.
Momenteel is dat juist.
Daarom krijgt u hem voor 't ogenblik terug.
Als de Luftwaffe faalt,
komen de gevangenen onder ons te staan.
Wij hebben helaas niet zoveel beroepsmatig begrip.
Eskadercommandant Bartlett,
als u weer vlucht, wordt u neergeschoten.
Eric. – Hoi Roger.
Nu zit jij er dus ook. – Hoe is 't hier?
Alles is nieuw.
Laten we 'n bed voor je zoeken.
Ik zet je bagage in je kamer.
Hoe is 't met je? – Zo goed als mogelijk.
Ze willen je hier groots ontvangen.
Ik heb Valinsky en Mac gezien. – Allemaal oude vrienden.
Hoelang bent u al hier? – Sinds vandaag.
Nieuw kamp. Bewakingsspecialisten.
Heb je de commandant gesproken?
Ja.
Wat moesten de Gestapo en de SS van je?
Ze wilden weten wie me geholpen had.
Is Cavendish hier?
Nimmo en Sorren? – Griffith, Haynes.
Blythe?
Bijna de hele X-organisatie is er. – Bijna.
Ze hebben ons in dit kamp samengebracht.
Zoals Von Luger zegt: "Alle rotte eieren in een mandje."
Wat 'n waanzin.
Is Tommy Bristol hier?
Nee, wel 'n Amerikaan, Hendley.
Weet hij wat te versieren?
MacDonald vindt hem heel goed.
De laatste thee, tot 't Rode Kruis weer langskomt.
Dit heb ik van Sedgwick gebietst.
Deed de Gestapo rot tegen je?
Niet zo rot als ik van plan ben te zijn.
Persoonlijke wraak mag geen rol spelen bij wat wij hier doen.
Er staan te veel levens op 't spel.
Wat ik persoonlijk voel, doet niet ter zake.
U hebt me tot X benoemd.
Het is mijn plicht de vijand zoveel mogelijk last te bezorgen.
Dat klopt. – En dat ben ik ook van plan.
Ik ben van plan ze zoveel ellende te bezorgen,
dat ze duizenden mannen nodig hebben om ons te bewaken.
Hoe dan?
Ik werk zoveel van ons eruit als er nog nooit uit 'n kamp zijn ontsnapt.
Twee-tot driehonderd, die zich over heel Duitsland verspreiden.
Hoe? – Met onze mannen.
Ze hebben alle ontsnappingsartiesten hier bij elkaar gezet.
Heb je gedacht wat dat kan kosten?
Ik heb gedacht aan de vernedering als we ons schikken
en gaan kruipen.
Dat zou u toch niet willen?
Je moet wel iets beseffen.
Hoe onplezierig dit kamp ook is,
we staan wel onder de Luftwaffe.
niet onder de Gestapo of de SS.
Wat is 't verschil tussen de Luftwaffe, de SS en de Gestapo?
Voor mij zijn ze gelijk. We vechten tegen allemaal.
Het komt op hetzelfde neer. Ze zijn de vijand der vrijheidlievenden.
Het leger heeft Hitler er toch niet uitgegooid?
Ik wil er niet over redetwisten.
Als hoger officier wijs ik je alleen op de feiten.
Wanneer is er vergadering van X?
Vanavond.
Jullie hebben de onsterfelijke woorden van de commandant gehoord.
Gebruik uw energie verstandig, dan kunnen we rustig de oorlog uitzitten.
Dat zullen we dan ook doen.
We gaan aan sport doen, tuinieren en aan allerlei culturele dingen.
We zullen ze in slaap sussen.
Intussen graven we wel.
Na een blik op het gebouw zie je dat 104 en 105 't dichtst bij 't bos liggen.
De eerste tunnel gaat van 105 uit oostwaarts onder de bunker door.
Dat is bijna 100 meter.
Heb jij 't berekend? – Een ruwe schatting.
Iets meer dan 100 meter. – Reken 't precies uit.
Deze keer gaan we tien meter diep voor we horizontaal graven.
Dan kunnen ze niets horen of opvangen.
Zei je de eerste tunnel?
Ja. Er komen er drie.
Tom, Dick en Harry.
Tom loopt van 104 oostwaarts, Dick noordwaarts vanuit de keuken,
en Harry evenwijdig aan Tom.
Als ze er een ontdekken, gaan we met de ander door.
Hoeveel man kunnen er ontsnappen?
250.
Er komen papieren voor iedereen.
Griff, we hebben ook kleren nodig.
Zoveel mogelijk burgerkleren.
Ja, maar…
Komt in orde.
Mac, kaarten, eten, kompassen en dienstregelingen voor elke trein.
Ik ben 'n beetje laat. – Ga zitten. We gaan graven.
Fantastisch.
Willie, jij en Danny zijn tunnel- koningen. Danny, zorg voor de luiken.
Sedgwick is knutselaar, Griffith is kleermaker.
Nimmo en Haynes, camouflage. Mac, inlichtingendienst.
Hendley, jou ken ik nog niet.
Biets je? – Ja.
Dennis, kaarten en tekeningen.
Colin, je gewone werk.
Weet je wat je met de aarde gaat doen? – De gewoonlijke plaatsen.
Ik had niet op drie tunnels gerekend, maar dat lukt wel.
Wie zorgt voor de veiligheid?
Jij. Er moet 'n controlesysteem voor 't hele terrein komen.
Voor alles wat er in en uit gaat.
Als er iemand binnen vijftien meter van 'n barak komt waar gewerkt wordt,
moeten we onopvallend meteen kunnen stoppen.
Er hoeft verder niets besproken te worden.
Ik hou met iedereen contact.
Verder is er niets, wel?
Ik geloof 't niet.
Mijn naam is Blythe.
Voor de vogels. – Ik heb vroeger ook gejaagd.
Ik jaag niet, ik kijk.
Voor studie?
Ja, en om ze te tekenen.
Hebben jullie die ook?
Ja, die vind je bij ons ook.
Thee?
Dat heb ik één keer in 't ziekenhuis gehad.
Waar zijn je spullen?
Dit is alles. De rest ben ik kwijtgeraakt.
Ik had een paar dingen die ze niet aanstonden.
Zoals dit.
Jij versiert alles. – Inderdaad.
Ik moet 'n camera hebben.
Wat voor een? – Een goede.
35mm, 2,8 lens met 'n spleetsluiter.
Goed.
En rolletjes natuurlijk.
Ik heb 'n houweel nodig. Een stevige.
Maar een? – Twee is beter.
Die thee is zielig. Ik heb die theeblaadjes al wel 20 keer gebruikt.
Niet dat ik dat zo erg vind.
Thee zonder melk is zo ongeciviliseerd.
Ik ga hout halen.
Luiken sluiten.
Sluiten.
Geweldig.
Wat doe jij eigenlijk hier?
Ik ben gespecialiseerd in luchtfoto's en luchtkartering.
Ik ging op mijn eigen houtje verkennen.
Toen ben ik neergeschoten.
Nee, ik bedoel hier in 't kamp.
Ik ben de vervalser.
De vervalsers gaan in de recreatiezaal.
Ik ben in 110.
Ik zou in 109 willen werken.
109? Goed.
Ik in 107 en Danny en Willie met hun ploeg in 104.
Ik wil opschieten en niet de hele tunnel stutten.
We hebben hout nodig voor de schachten.
Er zijn 36 lege bedden.
We slopen er 15. Als we steeds verhuizen, valt 't niet op.
De rest halen we van de muren.
Zorgt Hendley voor 't hout?
Nog niet. Hij maakt 'n houweel voor Danny.
Wat gebeurt er?
Doe de kraan uit.
Uit de weg.
Wat is dat allemaal?
Hou op.
Uit de weg.
Zet de kraan uit.
De kachel blijft altijd branden, dan komen ze niet op 't idee.
Er zijn twee tegels kapot.
We moeten nieuwe hebben. – Die uit de wasruimte in 113 passen.
Een beetje link.
Niet met zo'n organisatie.
We zijn zover. – Groot genoeg?
Precies midden door de fundering.
Op hoop van zegen.
Waarom 17?
Het is Danny's zeventiende tunnel.
Alles goed?
Hij past.
Prima.
Eruit.
Je bent niet in de barak. Wat doe je hier?
Dweilen.
En jij? – Ik neem 'n douche.
Ik kijk toe. Ik ben badmeester.
Warme kleren aan. Het kan de hele nacht duren.
Ik ben ertegen. We hebben ze nu in slaap gesust.
We moeten ze vooral niet alarmeren.
Ga zitten.
Eskadercommandant Bartlett, kapitein Hilts.
Kapitein-vlieger MacDonald.
Jullie willen samen zien weg te komen.
Hoe weet u dat?
Mac zorgt dat hij altijd alles weet.
We kunnen er eens over praten.
Het gaat alleen ons beiden aan.
Alle pogingen worden eerst met Bartlett besproken.
We willen ons er niet mee bemoeien, maar
hoe hadden jullie gedacht het aan te pakken?
Op 'n blind punt bij 't prikkeldraad
graven we 'n gang en werken de grond achter ons weg.
Ives graaft, werkt alles naar achteren
en ik zorg voor de rest. Net 'n stel mollen.
Tegen de ochtend zijn we er dan onderdoor en smeren 'm.
Wanneer wil je dat doen?
Wanneer? – Vanavond.
Het lijkt me er niet 't juiste moment voor.
Ik zit al drie jaar vast.
Ik krijg iets van dat prikkeldraad. Ik moet eruit.
Ik weet zeker dat 't zal lukken.
Succes.
Dank je wel.
Hilts, hoe halen jullie adem? – We hebben een stalen pijpje
om luchtgaten mee te maken.
Tot ziens.
Waarom heeft niemand daar eerder aan gedacht?
Het is zo stompzinnig dat 't geniaal is.
Maar we krijgen wel de hele bewaking op ons dak.
Misschien waren we wel te uitgekookt.
Als niemand probeert te vluchten, denken ze dat we graven.
Als 't misgaat, zitten ze een hele tijd in de bunker.
Mooi, hè. – Prachtig gewoon.
Dit is van 't terrein. – Dit is uit de tunnel.
Dat zien ze op 'n kilometer afstand.
Onder de barakken.
Daar kijken ze steeds. Ik zag ze gisteren nog meten.
Droog is de kleur wel gelijk.
We hebben er tonnen van. – Ik dacht even hardop.
Als je al denkt, doe 't dan goed.
Waar is Ashley-Pitt?
We kunnen 't niet opeten ook.
We moeten 't zien te camoufleren.
Iets anders kan ik niet verzinnen.
Nooit geleerd op tijd te komen?
Ik heb, geloof ik, de oplossing gevonden.
Hoe verspreiden we de grond uit de tunnel over 't terrein?
Natuurlijk.
Een momentje.
Deze zakken worden met die grond gevuld.
In de pijpen van de broek wandel je over 't terrein.
Je bedient de touwtjes vanuit je broekzak.
En daar gaat ie.
Dat is prima. – En dan maar goed intrappen.
Als je handig bent, valt 't niet op.
Fantastisch. Wat vind jij, Roger?
We proberen 't morgen. – Heb ik al gedaan.
Dan doen we 't zo…
Cadeautje van Tom.
Aardige tuin wordt dat.
Laten we er mooi uitzien.
Mooi.
Gaat u door. Het is maar 'n routine-inspectie.
Goedemorgen.
Het spijt me dat de grond niet beter ervoor geschikt is.
We redden ons wel.
Ik sta werkelijk verbaasd over zoveel activiteit.
Hoewel ik 't wel waardeer. – Echt waar?
Piloten zijn geen boeren die in de grond graven.
Engelsen houden van tuinieren.
Speciaal bloemen, is 't niet?
Bloemen zijn niet eetbaar.
Dat is zo.
Ik heb 't gevoel dat hij weet wat we doen.
Misschien is dat ook zo. – Denk je dat echt?
Dat zal spoedig blijken.
Goedemorgen.
Ik heb 't. Eens even kijken.
Biscuits, twee pakjes.
Koffie, twee blikjes.
Bovril, een pot.
Sigaretten, zes pakjes.
Aardbeienjam voor Sorren. Zwartebessenjam Cavendish.
Marmelade voor mij.
Deense boter van Von Luger. Heb ik georganiseerd.
Hollandse chocolade, twee repen.
Dat komt allemaal goed van pas.
We hebben de nieuwe reisvergunning nodig.
De vervalsers weten niet hoe die eruit ziet.
Ik zal zien.
Identiteitsbewijzen, documenten.
Alles wat je te pakken kunt krijgen.
Zet ze aan het werk. Succes.
Waar is de luchtpomp?
Geduld is 'n schone zaak.
Zo kunnen we alleen met open luiken werken. Dat houdt te veel op.
Klaar? – O ja.
Waarom zit ie er nog niet? – We werken eraan.
Wanneer is ie klaar? – In 'n paar dagen.
Doet ie 't? – Allicht.
Genoeg lucht? – Tweemaal zoveel als nodig is.
Geweldig.
Zet hem morgenavond in de tunnel.
Heb je 'n vuurtje?
Bedankt.
Mooi uitzicht.
Ook 'n sigaret?
Ik bewaar 'm tot straks als ik dienstvrij ben.
Voor de anderen op de kamer.
Prachtige dag. – Het gaat nog regenen.
Morgenrood, schip in nood.
Avondrood, mooi weer aan boord.
Gisteravond was de lucht rood.
Heb ik nog nooit gehoord.
Bij de padvinders geleerd.
Daar ben ik ook bij geweest.
Ik had al 19 insignes. – Ik 20.
Toen werd de padvinderij verboden
en moest ik de Hitlerjugend in.
Blijf je in 't leger na de oorlog?
Nee, ik ben niet gezond.
M’n tanden.
Je haren rijzen je te berge als ik dat zou vertellen.
De tandarts is een slager. Tegen niemand zeggen.
Soldaten mogen altijd kankeren.
In jullie leger misschien, maar hier…
Eén opmerking en je zit aan 't front in Rusland.
Echt waar?
Dat is verschrikkelijk.
Kom in m'n kamer praten. – Liever niet.
Als Strachwitz me ziet…
Ik wou net koffie zetten.
Echte koffie.
Waar staat ie?
Stuurt m'n grootmoeder altijd.
Neem er maar een.
Boter van Von Luger.
Ja. Hou maar.
Nee, ik moet weg.
Hou maar. We zijn vrienden.
Ook als je in de bunker zit? Ik moet dit melden.
Wat? Dat wij samen in mijn kamer praten?
Ik moet weg.
Hou maar. Ik kan het toch niet allemaal op.
Jammer. Nou, dan niet.
leder van jullie herinnert zich wel de tuinfluiter.
Nu gaan we naar de Lanius nubicus, de klauwier.
Hij drijft z'n prooi in de punten van doornstruiken.
Het is niet zo'n schatje. En nu de kleuren.
De kleur is boven zwart van kop tot staart.
Zwarte romp, zwarte kruin met een wit vlekje en 'n witte lijn over z'n oog.
Hij woont in 'n weinig bosrijke omgeving…
Hendley, er ligt tekenmateriaal op tafel.
Hij woont in 'n weinig bosrijke omgeving…
Zo Hendley, geïnteresseerd in vogels?
Misschien kun je nog iets leren.
Ik heb wel wat beters te doen.
Z'n stem maakt saaie krassende geluidjes.
Laten we even goed naar de vogel kijken. Hij is rond…
Verlofpas om de grens mee over te kunnen. Nog een.
Wat is nu de vervalsing?
Deze.
Alle twee vervalst.
We wachten nog op de nieuwe reisvergunning.
Geen idee hoe die eruitziet. – Hier. En 'n militair identiteitsbewijs.
Een verblijfsvergunning. – Een kaartje naar Oden.
En zijn werkrooster voor de volgende week.
Daar krijg je de eerste prijs voor.
Bedankt. – Hoe kom je eraan?
Geleend.
Om 't juiste aantal te krijgen,
stel ik voor dat we vooral uniformstof gebruiken.
Ik kan twee-rijers maken, één-rijers en pakken met langere jasjes.
De revers kan ik aardig variëren.
Laag, op deze manier. Of hoog.
Hier zijn we nog aan bezig.
En de knopen?
Hier zijn ze. Dit jasje is klaar.
Geverfd met blauwe inkt.
Is goed gelukt. Wat is er?
Stel je voor dat ze dit vinden.
Dat is de zorg van Sorren. Ik werk ook met ander materiaal.
Deze deken, vooral de strepen. Fantastisch.
Jassen.
Er wordt verspreid aan gewerkt.
Ik ben bang dat die te kort zijn.
Ik zal er werkpakken van laten maken.
Beddentijk.
Ik heb er mooie vesten van gemaakt.
Keurig. Geverfd? – Natuurlijk.
Kijk hier even naar.
We krabben de dekens kaal
en dan verven we ze met schoensmeer.
Corduroy, door Hendley versierd. Had ik dat maar meer.
Hoe kom je daaraan? – Hendley.
En hij?
Dat heb ik gevraagd. – En?
Hij wou ’t niet zeggen.
Ik laat je de overjassen zien.
Goedemorgen.
Als u wilt weten of ik er weer vandoor ga, ja.
Wanneer? – Over 17 dagen.
Als 't nieuwemaan is.
Gaat Ives met je mee?
Ja, als hij dat wil.
Ives is aan 't eind van z'n zenuwen.
Zou de tunnel beter zijn voor hem? – Veiliger.
Goed.
Het is mogelijk dat een man door 't prikkeldraad komt en ontsnapt.
Er zijn echter meer mensen die willen ontsnappen.
Dat begrijp ik.
Ik voel dat er iets voor me op komst is, commandant.
Ik heet Roger.
Jij heet Virgil, is 't niet?
Hilts. Zeg maar gewoon Hilts.
Zoals ik al zei, Hilts,
we beschikken over kaarten van Duitsland.
We hebben alle gegevens van de vluchtroutes.
Maar wat we niet weten, Is wat er precies achter die bomen ligt.
De bewakers laten niets los.
We moeten precies de ligging van de stad weten.
Hoe we op de hoofdwegen komen.
Waar de politie zit, de militaire posten.
En 't allerbelangrijkste,
hoe we van hier naar 't treinstation komen.
Geen denken aan.
Als ik eruit ben, maak ik geen kaarten voor jullie.
In de ochtend ben ik al kilometers ver weg.
Dat begrijp ik wel.
Ik zou wel willen helpen, maar…
Interessant idee.
Hoeveel kunnen er ontsnappen? – 250.
Zoveel?
Jullie zijn allebei gek.
250 man die de weg aflopen.
Verdeeld over de weg, de trein en door de velden.
Allemaal met papieren, kleren, kompas en voeding.
Dan kijken ze overal naar je uit.
Er zullen zware drijfjachten gehouden worden.
Voor je hoera kunt juichen, hebben ze je alweer opgepakt.
Maar toch bedankt.
Als ik met die tunnel kan helpen, graag. – Fijn.
Wanneer je wilt.
Wacht 's. Je denkt toch niet echt dat ik
de omgeving ga verkennen en als ik niet gepakt word,
me meld en 'n paar maanden bunker opknap, zodat jullie geholpen zijn?
Mijn positie brengt rare vragen mee.
Je komt vooraan in de tunnel. – Geen sprake van.
Heel begrijpelijk. – Goed dan.
Bedankt zover.
Geeft niet. Blythe is 'n vriend.
Wat is er? – M'n portefeuille met alles erin.
Verloren. Alles.
Z'n portefeuille is kwijt.
Weet je wat er gebeurt als Strachwitz dat zou weten?
Het Russische front.
Ik heb overal gezocht.
Ik moet hem hier verloren hebben.
We zijn vrienden. We vinden 'm wel.
Dank je.
Maar nu niet.
Het staat gek als ze ons hier samen zien rondkruipen.
Ik vind hem wel, al moet ik er de barak voor afbreken.
Bedankt.
Kun je ook iets voor mij doen?
Een camera.
We willen foto's maken voor later.
35mm, 2,8 lens, gewone sluiter.
Spleetsluiter.
Een spleetsluiter.
Waarschuw me als je 'm hebt.
Een rare snijboon, die Werner. Ik mag 'm wel.
Wanneer is die luchtpomp klaar?
Morgen. – Je ligt achter op 't schema.
Hoe gaat 't, Danny? – Slecht. Drie keer vandaag…
Alles in orde?
Trekken.
We zullen hem helemaal moeten stutten.
Vier keer vandaag.
Zo komen we er niet. We moeten meer hout hebben.
Kun je nog aan hout komen?
We moeten 't hebben.
Ik zal Hendley er op uit sturen.
Hoe gaat 't met de dakspanten? – We nemen er een op vier.
Ga zo door.
Ik word doodop van dat al zingen.
Laat maar zitten.
Cadeautje van onze vriend Werner.
Dat is 't helemaal.
Daar red ik 't wel mee.
Ashley-Pitt wilde hier wat grond uit de tunnel deponeren.
Tom is iets verder dan die stapel hout.
Harry is nog niet zover. – Hoever is 't tot die bomen?
Nog 15 meter, denken we.
Nieuwemaan is op 7… – 8 en 9 juli.
Een dag vroeger in augustus.
Goedemorgen.
Daar gaat ie weer.
Wat moet ie toch met al die aardappelen?
Daar ben ik nog niet achter.
Hilts en Hendley sluiten zich elke avond op.
Soms met Goff, of anders houdt hij de wacht buiten.
We sluiten Dick en Harry af
en zien met Tom tot in het bos te komen.
Prima.
Rechtsomkeert.
Voorwaarts mars.
Wat betekent dat? – Ze herdenken de revolutie.
Het is 4 juli.
Wat moet dat?
Een uitnodiging voor 'n borrel.
Cadeautje van de koloniën. – Weg met de Britten.
Precies. – Op Tom.
Op de thuiskomst.
We nemen 't aan. Leve de rebellen. – Weg met de Britten.
Als de heren willen volgen. Rechtsomkeert.
Compagnie halt.
Rij maken.
Pak 'n beker.
In de rij.
Daar waren de aardappelen voor.
Tom kunnen we wel één dag sluiten.
Stoom afblazen is wel eens goed.
Nog maar vier meter en dat is wel te merken.
Daar moet op gedronken worden.
Drink op.
Wat is 't? – Amerikaanse illegale sterkedrank.
Niet morsen. – Weg met de Britten.
Doorlopen.
Mors 't niet op uw kleren.
Niet morsen. – Voor de thee?
Mors 't niet op uw kleren.
Illegaal gestookt. Niet roken bij 't drinken.
Niet roken na 't drinken.
Geniet er maar van.
Doorlopen.
Zonder vertegenwoordiging geen belastingen.
Doorlopen.
Geniet er maar van.
Laten we op Tom drinken. – Op Tom.
In de drie jaar, zeven maanden en twee weken dat ik vastzit,
heb ik nooit zoiets uitzonderlijks geproefd.
Je slaat er van achterover. – Ik vind 't wel lekker.
Met uw toestemming ga ik even kij Ives bijken.
Bij Ives kijken.
Weet je wat 't is?
Weet je wat 't niet is?
Geen Cognac Napoleon.
Wat vindt u ervan?
Nou…
Op de koloniën.
Op de onafhankelijkheid.
Hoe redden jullie het zonder ons? Lukt 't nogal?
Het schijnt dat 't heel goed gaat.
Het is prima spul, Hilts.
Dank u.
Ze zitten in 105.
Wie? – Strachwitz.
Niet op reageren, anders denken ze dat daar iets is.
Op de thuisreis.
Ze hebben 'm al honderd keer doorzocht. Thuisreis.
Blij dat je ook in de tunnel zit.
Eerdaags loop je in Argyle Street rond.
Op Tom. Ik begin 't me nu eigenlijk pas te realiseren.
Maar natuurlijk. We zitten bijna bij de bomen.
Ze hebben Tom ontdekt.
De tunnel.
Succes.
Laat me weten wat je precies nodig hebt.
Ik ga vanavond.
Leg Harry open.
We gaan dag en nacht doorgraven.
Bunker.
Dat ze 'm zo gauw weer te pakken hadden.
Ze hebben 'm niet gepakt.
Hilts, welkom thuis.
Gaat 't?
Ja, het gaat.
Haal 'n paar schoppen.
Je hebt 'n adelaar weggelaten.
Dat bestaat niet.
Vier dagen werk naar de bliksem.
Het spijt me, Colin.
Het geeft niet.
Het wordt al laat. Ga maar slapen, ik ruim wel op.
Goed. Welterusten.
Ik zie geen barst.
Je spreekt aardig Duits. – Ik heb er m'n best op gedaan.
Dat is de makkelijkste manier om iemand te ontmaskeren.
Denk eraan, altijd Duits spreken.
Nee, ik ben 't.
Wat vind je van m'n vluchtpak?
Heel mooi.
Wat vind je van 't mijne?
Het ziet er fantastisch uit.
Waar ga je heen? Ze schieten je dood.
Wat heb je? – Ik ga door dat prikkeldraad.
Maar we gaan door de tunnel.
Laat me alleen.
Ik kan die tunnel niet meer in.
Daarom ga ik door 't prikkeldraad.
We komen eruit, maar niet door 't prikkeldraad.
We gaan door de tunnel. Hij is klaar.
Ik ga nu.
Als je gaat, schieten ze je dood.
Niet doen.
Als kind al was ik bang in kleine besloten ruimten.
Kasten, kelders.
En je hebt 17 tunnels gegraven.
Omdat ik eruit moet.
Ik verdring de angst.
Morgennacht in de tunnel, met al die mensen,
draai ik misschien door
en bederf daarmee alles.
Daarom ga ik nu.
Ik breng je door de tunnel.
Ik blijf 't hele eind bij je.
Goedenavond.
Hoe zien we eruit?
Spreek ik zo slecht Duits?
In de eerste plaats wil ik zeggen dat we zonder jou nu niet klaar zouden zijn.
Ik heb veel goede hulp gehad.
Wat is er, Roger?
Jij kunt niet mee.
Ik kan 't niet toestaan. – Waarom niet?
Je ziet geen hand voor ogen.
Ze zouden je zo te pakken hebben.
Dat is belachelijk.
Ik heb nooit zoiets onzinnigs gehoord.
Ik zie heel goed.
Ik zie die speld daar.
Is dat voldoende? – Waar ligt ie dan?
Colin, zie je de onderkant van de deur?
Natuurlijk.
Leg de speld daar neer.
Goed.
Ga zitten.
Een goede poging.
Ik sluit niet graag iemand uit.
Maar 't is te riskant voor je. – Is dat niet Colins zaak?
Nee.
De meesten van ons weten waar 't om gaat.
Jij wilt na de ontsnapping een nieuw front maken.
Om de Duitsers achter de linies tegen te houden.
Maar als we hier weg zijn en ze ons over heel Duitsland zoeken,
is de opdracht vervuld.
Dan hebben we onze eigen plannen.
Bedoel je terug naar huis?
Vrouw en kinderen? – Inderdaad.
Geloof je niet dat ik daar ook aan denk?
Natuurlijk wel.
Net als Colin.
En ikzelf trouwens ook.
We zullen 't best halen.
Colin niet. Die brengt het hele plan in gevaar.
Over gevaar gesproken, laten we 't eens over jou hebben.
Jij bent 't grootste gevaar. De Gestapo peest op je.
Niemand zegt dat jij niet mag gaan.
Dat is zo.
Ik heb ook aan de Gestapo gedacht.
Je vraagt me of 'n hoofdofficier al of niet kan gaan.
En of 't hem geoorloofd is voor God te spelen.
Dat weet ik niet.
Maar ik kan je wel zeggen
dat 'n blinde onnodig 'n gevaar voor zichzelf en de rest is.
Hij dient te worden uitgesloten.
Hij is niet blind zolang hij bij mij is. En hij gaat met mij mee.
Ben je 't ermee eens?
Helemaal.
Ik zal zorgen dat jullie vluchtnummers aangepast worden.
Nog 'n prettige avond.
Eigenlijk…
heeft hij gelijk.
Helemaal zelfs.
Ik zou niet mee moeten gaan.
M'n ogen worden steeds minder.
Ik word steeds bijziender.
Ik kan tot hier goed zien.
Genoeg voor mijn werk.
Jij bent 'n vage vlek.
Ik weet 't.
We zullen 't best halen.
Heb je nog thee?
Natuurlijk. – Geef maar 'n kopje.
Fantastisch.
Wanneer?
Vannacht. Of ze je nooit loslieten.
Dat dacht ik ook.
Bartlett wacht op je.
Hoe laat?
Nog acht minuten, Danny.
Alles oké?
Griff, daar.
Goff, daar.
Smith, Foles, derde rechts.
Blythe, Hendley, derde links.
Daar zijn de lichten.
Precies op tijd.
Kijk eens in de tunnel.
Net Blackpool in 't hoogseizoen.
Wel eens in Blackpool geweest?
Ik weet 't niet.
Tijd.
Alles in orde.
Alles is klaar.
Succes.
Ze komen naar beneden, Danny.
Dan komen ze door de tunnel.
Ik kan niet wachten. Ik moet lucht hebben.
Wat is er?
Danny en ik gaan later wel.
Wat is er aan de hand?
De tunnel is net zo goed van mij als van 'n ander.
Ik heb 'm gebouwd. Ik ben dikwijls bedolven.
Ik ga wanneer ik wil. Laat me eruit.
Breng 'm eruit, Willie.
Danny, wat is er?
Wat is er aan de hand?
Er is niets aan de hand. We gaan later.
Danny, alles gaat goed.
We krijgen 'n andere plaats in de rij.
Colin, jouw beurt.
Ga zitten. Voel je de bovenste tree met je rechtervoet?
Ga maar.
Danny is weg.
Willie heeft hem eruit gehaald.
Hoofd laag houden. – Ja.
Alles in orde?
We komen zes meter te kort. – Hoezo?
Tot aan 't bos.
De wacht loopt tussen ons en de lichten.
Hoe kon dat gebeuren?
Het is gebeurd.
Roger… – Ik probeer na te denken.
Uitstellen tot we zover zijn.
De papieren staan op vandaag. Het is nu of nooit.
Als de wacht aan het andere eind is, kunnen ze eruit komen.
Ik haal 't bos wel, dan geef ik 't teken.
En de uitkijktorens? – Ze kijken naar 't terrein, niet 't bos.
Laat tien meter touw komen.
Tien meter touw.
Wat?
Waarvoor? – Weet ik dat? Haal 't.
Hoe gaat 't? – Stagnatie, denk ik.
Zijn ze nog niet in de tunnel? – Ik geloof 't niet.
Hij is er.
Ga jij maar eerst.
Ik blijf nog even hier.
Ik zie je wel op Piccadilly. – In de Scott's Bar.
Bedankt. Succes.
We gaan.
Er zit schot in. Ze komen nu uit de tunnel.
Toen Warschau viel, kwam je naar Engeland omdat je piloot bent.
Je wilde met ons samen tegen de Duitsers vechten.
We kunnen er nu uit en naar Engeland terug.
Als je niet door die tunnel gaat,
is alles wat je gedaan hebt voor niets geweest.
Blythe komt nu.
Kom maar.
Ga zitten.
Jouw beurt, ik neem 't over.
Wat zit daarin, 'n piano? – Grappig.
Dat krijg je er niet door. – Dat lukt best.
Was dat Sedgwick? – Wie anders?
Zat ie maar bij de kangoeroes.
We zitten zes meter van 't bos. – Hoe kan dat?
Hilts zit aan 't andere eind van 't touw.
Als hij 'n paar rukjes geeft, ga je, maar hou Colin gebukt.
Succes.
Wat is dat?
Luchtalarm.
De lichten gaan uit, ook in de tunnel.
Colin, we gaan als ze de lichten doven.
Willie!
Luchtalarm. De zoeklichten zijn uit.
Opschieten.
Het stort in. – Het is alleen 't licht maar.
Steek de olielampen aan.
Het is 'n luchtalarm, de lichten zijn uit.
Er is niets met de tunnel.
Alles is in orde. Luister.
Opschieten lui. In 't donker gaat 't bij tientallen.
Wat is er nu weer?
Ga jij maar.
Ga.
Wat is er? – Danny zit daar.
Zit ie vast? – Hij is oké.
Haal hem er meteen uit.
Vooruit.
Opschieten.
En eruit.
Geef je tas.
We gaan weer met 't touw.
We moeten weg, anders missen we de treinverbindingen.
De instructies moeten van man tot man doorgegeven worden.
Goed. – Ik kom er zo aan.
Niet schieten!
We gaan terug.
Er wordt knap geschoten.
Schoten ze ze een voor een dood?
Nee, eerst werd er niet geschoten.
Trekken. – Wacht op mij.
Hoeveel zei ie? – 76.
U kunt gaan.
De helft van de lui staat nu op dit station.
Ashley-Pitt, Roger, MacDonald, Nimmo.
Een heel stel.
Wat zullen we doen? – Op de trein wachten.
Opgepast.
Is er politie in de trein? – Ja, en Gestapo. We springen eraf.
Ik zeg wanneer. – Geef me gewoon 'n flinke duw.
Niets gebroken?
Het was wel opwindend.
De trein stopt niet. – Nee.
Zwitserland.
Waar ging je heen, Cavendish? – Ik heb nog geen besluit genomen.
Wat voor inlichtingen zocht je? – Geen enkele.
Wat voor sabotage-opdracht had je?
Waar zijn je papieren?
Papieren? – Vervalste papieren.
Doe niet zo stom. Wat heb je ermee gedaan?
Ik ben uit 'n krijgsgevangenenkamp ontvlucht. Ik zat al drie jaar.
Ik wilde naar huis. – Je zult je vrouw nooit meer zien.
Ik ben niet eens getrouwd.
Je bent in burger.
Je bent 'n spion. Spionnen worden doodgeschoten.
Dit is mijn uniform. Het is alleen vermaakt.
Ik heb met schoensmeer de vlekken weggewerkt
van toen ik neergehaald was.
En je distinctieven ben je kwijtgeraakt?
Inderdaad.
Dat is alles, Cavendish.
Dag allemaal.
Ik wou dat ik kon zeggen, blij je te zien.
Net gepakt? – Ja, vanmorgen.
Daar staat 'n lestoestel.
De wachtpost is de enige moeilijkheid.
Draai dit met de wijzers van de klok mee.
Als de motor aanslaat, stil blijven staan.
Volgende halte, Zwitserland.
De Alpen.
Fantastisch.
Hierover en dan nog 20 minuten. Dan zijn we er.
Geen benzine meer? – Ik weet 't niet. We verliezen hoogte.
Die kant op. Ik kom achter je aan.
Niet schieten.
Het spijt me dat ik 't verknoeid heb.
Dat geeft niets.
Bedankt dat je me
eruit hebt gekregen.
Verzetsbeweging?
Engels?
Australiër.
Wij verstaan Engels.
Prima. Ik ben een Brits officier. Net uit 't kamp ontsnapt.
Ik probeer naar Spanje te komen. Begrijp je me?
Kun je me helpen?
Ik weet wel iemand.
Succes.
Bedankt.
Bent u Engels?
Uw Duits is niet slecht.
Uw Frans ook niet, hoor ik.
Handen omhoog.
Daar zijn we dan weer bij elkaar.
U zult nog wensen dat u ons die last niet had bezorgd.
Waar peins je over? – Ik ben verbaasd.
Ik had 'n lang verblijf verwacht of 'n heel korte reis.
Ik maak me zorgen.
Ik hoop niet dat ik 70 doden op mijn geweten heb.
We zijn allemaal meerderjarig en vrij en blij.
Zonder jou waren we zover niet gekomen.
Je hebt goed werk gedaan.
Wij allemaal trouwens.
Uitstappen. U kunt de benen even strekken.
Het duurt uren voor we in het kamp zijn.
Weet je, Mac. Dat organiseren, die tunnel,
heeft me in leven gehouden.
Ook al…
Ik heb me nooit gelukkiger gevoeld.
Weet je…
Elf worden er vandaag teruggebracht.
Wie?
Dat weet ik niet.
Ik heb opdracht u mede te delen…
dat 50 officieren op de vlucht zijn neergeschoten.
Neergeschoten?
Hun persoonlijke bezittingen worden opgestuurd.
Hoeveel gewonden zijn er?
Hier zijn de namen van de doden.
Hoeveel van die 50 waren er gewond?
Geen één.
Ik heb alleen opdracht
u mede te delen
dat 50 man zijn…
Juist.
Addison, John.
Alladale, Peter.
Bancroft, Edward.
Bartlett, Roger.
Cavendish, Dennis.
Eldridge, David.
Felton, William.
Fanshaw, Arthur.
Ik ben uw gids.
Spanje?
Blij dat jullie veilig zijn. – Wie is er terug?
Jullie zijn de eersten.
Hoeveel weg? – Dat weet ik niet.
Wat is er met Blythe gebeurd?
Hij heeft 't niet gehaald.
Roger had gelijk.
Roger heeft 't ook niet gehaald.
Ze hebben er 50 doodgeschoten.
De Gestapo heeft ze vermoord.
50?
MacDonald? Ashley-Pitt?
Danny en Willie?
Die staan niet op de lijst.
Roger wilde 't de vijand zo lastig mogelijk maken.
De boel op z'n kop zetten.
Dat lijkt me aardig gelukt.
Was 't de prijs waard?
Dat ligt eraan hoe je 't bekijkt.
Niet groeten. Hij voert 't bevel niet meer.
Die baan was dus geen succes, wel?
Je hebt geluk gehad. – Misschien omdat ik niet…
Hoeveel?
50.
Ik denk dat je Berlijn eerder zult zien dan ik.
Deze film is opgedragen aan de 50 slachtoffers.
DUTCH